{"id":46521,"date":"2022-08-30T00:01:00","date_gmt":"2022-08-30T03:01:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/?p=46521"},"modified":"2022-12-09T18:48:37","modified_gmt":"2022-12-09T21:48:37","slug":"46521","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/2022\/08\/30\/46521\/","title":{"rendered":"Metrologia: Do Instrumento \u00e0 Medida"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image alignright size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"320\" height=\"213\" src=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/320px-Plastic_tape_measure-1.jpg\" alt class=\"wp-image-46540\" srcset=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/320px-Plastic_tape_measure-1.jpg 320w, https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/320px-Plastic_tape_measure-1-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/320px-Plastic_tape_measure-1-205x136.jpg 205w\" sizes=\"auto, (max-width: 320px) 100vw, 320px\"><figcaption class=\"wp-element-caption\">Figura 1. Fita m\u00e9trica pl\u00e1s\u00adtica com reso\u00adlu\u00ad\u00e7\u00e3o  de 0,5 mm. Fonte: Pas\u00adto\u00adrius,  <a href=\"https:\/\/creativecommons.org\/licenses\/by\/3.0\">CC BY 3.0<\/a>, via Wiki\u00adme\u00addia Commons.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Quando vamos rea\u00adli\u00adzar uma medida, pre\u00adci\u00adsa\u00admos enten\u00adder o que que\u00adre\u00admos medir, qual ins\u00adtru\u00admento ser\u00e1 usado e qual o sig\u00adni\u00adfi\u00adcado da medida rea\u00adli\u00adzada. Apesar da f\u00edsica ser conhe\u00adcida como uma ci\u00eancia exata, a ci\u00eancia \u00e9 a des\u00adcri\u00ad\u00e7\u00e3o e leitura da natu\u00adreza, e nenhuma medida \u00e9 exata; mas ela pode ter exa\u00adti\u00add\u00e3o sufi\u00adci\u00adente, essa ava\u00adli\u00ada\u00ad\u00e7\u00e3o depende do obje\u00adtivo da medida.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dife\u00adren\u00adtes situ\u00ada\u00ad\u00e7\u00f5es exigem ins\u00adtru\u00admen\u00adtos dife\u00adren\u00adtes. Digamos que voc\u00ea queira saber se um arm\u00e1rio cabe no seu quarto: voc\u00ea precisa das dimen\u00ads\u00f5es do arm\u00e1rio e do quarto mas, a grosso modo, um palmo a mais ou a menos n\u00e3o faz muita dife\u00adren\u00e7a; a medida pode ser feita com uma vara de meio metro, sem pro\u00adblema nenhum. No entanto, se for um m\u00f3vel sob medida, h\u00e1 menos margem para erros e a leitura deve ser mais exata, precisa e com boa reso\u00adlu\u00ad\u00e7\u00e3o; neste caso \u00e9 essen\u00adcial usar uma trena, na qual a leitura de cen\u00adt\u00ed\u00adme\u00adtros ou mil\u00ed\u00adme\u00adtros seja pos\u00ads\u00ed\u00advel. Em um caso mais deli\u00adcado, como a escolha de um para\u00adfuso, o paqu\u00ed\u00adme\u00adtro \u00e9 o ins\u00adtru\u00admento ideal para a medida, pois sua reso\u00adlu\u00ad\u00e7\u00e3o permite lei\u00adtu\u00adras na casa de d\u00e9cimos de mil\u00ed\u00adme\u00adtros, que fazem toda a dife\u00adren\u00e7a para o para\u00adfuso ter um encaixe justo.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"475\" src=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/1024px-Caliper_full_view-1.jpeg\" alt class=\"wp-image-46542\" srcset=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/1024px-Caliper_full_view-1.jpeg 1024w, https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/1024px-Caliper_full_view-1-300x139.jpeg 300w, https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/1024px-Caliper_full_view-1-768x356.jpeg 768w, https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/1024px-Caliper_full_view-1-205x95.jpeg 205w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\"><figcaption class=\"wp-element-caption\">Figura 2. Paqu\u00ed\u00adme\u00adtro de metal, para medir com\u00adpri\u00admen\u00adtos peque\u00adnos; com reso\u00adlu\u00ad\u00e7\u00e3o de 0,05 mm no n\u00f4nio. Fonte: Simon A. Eugster, <a href=\"https:\/\/creativecommons.org\/licenses\/by-sa\/3.0\">CC BY-SA 3.0<\/a>, via Wiki\u00adme\u00addia Commons.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mas, afinal, qual \u00e9 a dife\u00adren\u00e7a entre essas pala\u00advras: reso\u00adlu\u00ad\u00e7\u00e3o, sen\u00adsi\u00adbi\u00adli\u00addade, pre\u00adci\u00ads\u00e3o e exatid\u00e3o?<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Caracter\u00edsticas do instrumento:<\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image alignright size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/640px-Clinical_thermometer_38.7.jpeg\" alt class=\"wp-image-46543\" width=\"600\" height=\"371\" srcset=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/640px-Clinical_thermometer_38.7.jpeg 640w, https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/640px-Clinical_thermometer_38.7-300x186.jpeg 300w, https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/640px-Clinical_thermometer_38.7-205x127.jpeg 205w\" sizes=\"auto, (max-width: 600px) 100vw, 600px\"><figcaption class=\"wp-element-caption\">Figura 3. Term\u00f4\u00adme\u00adtro de mer\u00adc\u00fa\u00adrio, com reso\u00adlu\u00ad\u00e7\u00e3o de 0,05 \u00b0C e sen\u00adsi\u00adbi\u00adli\u00addade de 35,0 \u00b0C. Fonte: Menchi,  <a href=\"http:\/\/creativecommons.org\/licenses\/by-sa\/3.0\/\">CC BY-SA 3.0<\/a>, via Wiki\u00adme\u00addia Commons.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Reso\u00adlu\u00ad\u00e7\u00e3o est\u00e1 rela\u00adci\u00ado\u00adnada com a medida do menor incre\u00admento que o ins\u00adtru\u00admento apre\u00adsenta. Em uma r\u00e9gua comum, temos as divi\u00ads\u00f5es de cen\u00adt\u00ed\u00adme\u00adtros e mil\u00ed\u00adme\u00adtros, que nos pos\u00adsi\u00adbi\u00adlita dis\u00adtin\u00adguir dois objetos com pelo menos meio mil\u00ed\u00adme\u00adtro de dife\u00adren\u00e7a no seu com\u00adpri\u00admento. Um cron\u00f4\u00adme\u00adtro digital, com casas de minutos, segun\u00addos e cen\u00adt\u00e9\u00adsi\u00admos de segundo, nos permite dife\u00adren\u00adciar duas medidas desde que elas tenham pelo menos um cen\u00adt\u00e9\u00adsimo de segundo de dife\u00adren\u00e7a em sua dura\u00e7\u00e3o; isso sig\u00adni\u00adfica dizer que este cron\u00f4\u00adme\u00adtro tem reso\u00adlu\u00ad\u00e7\u00e3o de cen\u00adt\u00e9\u00adsimo de segundo e uma medida rea\u00adli\u00adzada com resul\u00adtado 0,25 s, na verdade sig\u00adni\u00adfica 0,25 s mais ou menos 0,01&nbsp;s.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">A sen\u00adsi\u00adbi\u00adli\u00addade, por sua vez, \u00e9 a menor quan\u00adti\u00addade que um equi\u00adpa\u00admento con\u00adse\u00adgue medir. Um term\u00f4\u00adme\u00adtro de far\u00adm\u00e1\u00adcia, uti\u00adli\u00adzado para medir febre, come\u00e7a a marcar a tem\u00adpe\u00adra\u00adtura apenas com 35 \u00b0C. Por mais que a sua reso\u00adlu\u00ad\u00e7\u00e3o seja de 0,05 \u00b0C ou menos, \u00e9 impos\u00ads\u00ed\u00advel rea\u00adli\u00adzar lei\u00adtu\u00adras de menos de 35 \u00b0C.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:10px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Caracter\u00edsticas da medida:<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Para al\u00e9m do equi\u00adpa\u00admento uti\u00adli\u00adzado, existe a medida em si. Ao falar de uma medida, geral\u00admente estamos levando em conta um con\u00adjunto de medidas repe\u00adti\u00addas, sobre o qual se faz uma an\u00e1lise esta\u00adt\u00eds\u00adtica. Da\u00ed surgem os con\u00adcei\u00adtos de pre\u00adci\u00ads\u00e3o e exa\u00adti\u00add\u00e3o, que n\u00e3o devem ser confundidos.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Pre\u00adci\u00ads\u00e3o: expressa o grau de con\u00adcor\u00add\u00e2n\u00adcia entre uma s\u00e9rie de medidas;<\/li>\n\n\n\n<li>Exa\u00adti\u00add\u00e3o: dis\u00adt\u00e2n\u00adcia esti\u00admada entre uma medida, ou m\u00e9dia de uma s\u00e9rie de medidas, e o valor \u201cver\u00adda\u00addeiro\u201d do que est\u00e1 sendo medido.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Um exemplo muito uti\u00adli\u00adzado para escla\u00adre\u00adcer essas defi\u00adni\u00ad\u00e7\u00f5es \u00e9 o do tiro-ao-alvo: temos quatro ati\u00adra\u00addo\u00adres com pre\u00adci\u00ads\u00e3o e exa\u00adti\u00add\u00e3o vari\u00ada\u00addas e soli\u00adci\u00adta\u00admos a eles que rea\u00adli\u00adzem uma s\u00e9rie de tiros ten\u00adtando acertar o centro de um alvo. Os resul\u00adta\u00addos s\u00e3o os seguintes:<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/lh3.googleusercontent.com\/pW55PtSMZg2wkZlKyb2H5pvyn4XvTdGchJQE9k8c-5WsCt4Hz8alXTdvROSnWtMLInh7h-8vOL4naBRnZI9SYIzE3RX2drRJ2qyg6ejhap543UdRSDe7tH8xNGfZ6gGbSiNvAGRxhmks7T5SFhKk4KJbOHk17TCC8mtUe1eZIcZe9zoJTK8GubZ1qQ\" alt><figcaption class=\"wp-element-caption\">Figura 4. Casos de dife\u00adren\u00adtes pre\u00adci\u00ads\u00e3o e exa\u00adti\u00add\u00e3o. Fonte: LIMA JUNIOR, Paulo et al.&nbsp;<strong>Labo\u00adra\u00adt\u00f3\u00adrio de mec\u00e2\u00adnica:<\/strong> Sub\u00ads\u00ed\u00addios para o ensino de F\u00edsica expe\u00adri\u00admen\u00adtal. 1.ed. Porto Alegre: UFRGS, Ins\u00adti\u00adtuto de F\u00edsica, 2013.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Podemos obser\u00advar que os ati\u00adra\u00addo\u00adres 01 e 02 t\u00eam algo em comum, ambos s\u00e3o muito con\u00adsis\u00adten\u00adtes com os seus tiros; a dis\u00adt\u00e2n\u00adcia entre os seus resul\u00adta\u00addos \u00e9 muito pequena entre si e podemos dizer que ambos s\u00e3o muito pre\u00adci\u00adsos. J\u00e1 os resul\u00adta\u00addos dos ati\u00adra\u00addo\u00adres 03 e 04 possuem um espa\u00adlha\u00admento muito grande e dizemos que eles s\u00e3o impre\u00adci\u00adsos, com maior vari\u00ada\u00adbi\u00adli\u00addade. \u00c9 inte\u00adres\u00adsante obser\u00advar que, caso a reso\u00adlu\u00ad\u00e7\u00e3o de um ins\u00adtru\u00admento seja muito baixa, por exemplo, se apenas regis\u00adtra\u00admos que o tiro acertou o alvo mas n\u00e3o con\u00adse\u00adgui\u00admos dis\u00adtin\u00adguir dis\u00adt\u00e2n\u00adcias dentro dele, teremos a impres\u00ads\u00e3o de que todos os ati\u00adra\u00addo\u00adres tiveram alta pre\u00adci\u00ads\u00e3o; por\u00adtanto \u00e9 pos\u00ads\u00ed\u00advel que uma baixa pre\u00adci\u00ads\u00e3o seja escon\u00addida por uma baixa resolu\u00e7\u00e3o.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Clas\u00adsi\u00adfi\u00adcando de outra forma, h\u00e1 uma simi\u00adla\u00adri\u00addade entre os ati\u00adra\u00addo\u00adres 01 e 03: se obser\u00advar\u00admos bem, os resul\u00adta\u00addos de ambos est\u00e3o dis\u00adtri\u00adbu\u00ed\u00addos igual\u00admente ao redor do centro do alvo; dizemos que estes s\u00e3o exatos. Os ati\u00adra\u00addo\u00adres 02 e 04, no entanto, tem seus resul\u00adta\u00addos des\u00advi\u00ada\u00addos para um lado ou outro, a posi\u00e7\u00e3o m\u00e9dia dos seus tiros \u00e9 dis\u00adtante do centro; dizemos, ent\u00e3o, que eles s\u00e3o inexatos.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Erro e calibra\u00e7\u00e3o<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Os erros de uma medida podem ser sis\u00adte\u00adm\u00e1\u00adti\u00adcos ou ale\u00ada\u00adt\u00f3\u00adrios. Os erros sis\u00adte\u00adm\u00e1\u00adti\u00adcos (sempre para o mesmo lado) geram medidas com baixa exa\u00adti\u00add\u00e3o, enquanto os erros ale\u00ada\u00adt\u00f3\u00adrios (que variam para ambos os lados) resul\u00adtam em medidas com baixa pre\u00adci\u00ads\u00e3o. As fontes de erro sis\u00adte\u00adm\u00e1\u00adti\u00adcas s\u00e3o clas\u00adsi\u00adfi\u00adca\u00addas&nbsp;como:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Ins\u00adtru\u00admen\u00adtais: quando um ins\u00adtru\u00admento est\u00e1 mal cali\u00adbrado, como uma balan\u00e7a que marca con\u00adsis\u00adten\u00adte\u00admente alguns qui\u00adlo\u00adgra\u00admas a&nbsp;mais;<\/li>\n\n\n\n<li>Obser\u00adva\u00adci\u00ado\u00adnais: quando a leitura \u00e9 rea\u00adli\u00adzada sempre de uma mesma forma errada, como um ope\u00adra\u00addor medindo com uma r\u00e9gua a partir de sua base, e n\u00e3o do ponto&nbsp;zero;<\/li>\n\n\n\n<li>Ambi\u00aden\u00adtais: quando h\u00e1 algum fator alheio ao equi\u00adpa\u00admento e ao obser\u00adva\u00addor, como a rede el\u00e9\u00adtrica do labo\u00adra\u00adt\u00f3\u00adrio ava\u00adri\u00adada cau\u00adsando lei\u00adtu\u00adras incorretas;<\/li>\n\n\n\n<li>Te\u00f3\u00adri\u00adcos: quando o modelo uti\u00adli\u00adzado possui sim\u00adpli\u00adfi\u00adca\u00ad\u00e7\u00f5es e apro\u00adxi\u00adma\u00ad\u00e7\u00f5es que des\u00adcon\u00adsi\u00adde\u00adram fatores rele\u00advan\u00adtes, como a resis\u00adt\u00ean\u00adcia do ar para a queda de uma bola de isopor.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Para rea\u00adli\u00adzar uma boa medida, o cien\u00adtista deve tentar reduzir os erros sis\u00adte\u00adm\u00e1\u00adti\u00adcos at\u00e9 valores con\u00adsi\u00adde\u00adra\u00addos acei\u00adt\u00e1\u00adveis. J\u00e1 os erros ale\u00ada\u00adt\u00f3\u00adrios difi\u00adcil\u00admente s\u00e3o resol\u00advi\u00addos pelo uso de equi\u00adpa\u00admen\u00adtos ou cui\u00adda\u00addos, mas podem ser redu\u00adzi\u00addos com o uso de esta\u00adt\u00eds\u00adtica e repe\u00adti\u00ad\u00e7\u00e3o de medidas. Quando dis\u00adcu\u00adti\u00admos ins\u00adtru\u00admen\u00adta\u00ad\u00e7\u00e3o, os erros que podem ser abor\u00adda\u00addos s\u00e3o os ins\u00adtru\u00admen\u00adtais e, algumas vezes, os observacionais.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Um ins\u00adtru\u00admento bem pro\u00adje\u00adtado deve faci\u00adli\u00adtar a leitura de seu resul\u00adtado, redu\u00adzindo o erro obser\u00adva\u00adci\u00ado\u00adnal. Um exemplo de evo\u00adlu\u00ad\u00e7\u00e3o deste tipo \u00e9 a uti\u00adli\u00adza\u00ad\u00e7\u00e3o de um espelho sob a agulha de leitura de um equi\u00adpa\u00admento ana\u00adl\u00f3\u00adgico, pois essa pos\u00adsi\u00adbi\u00adlita ao leitor o cuidado e certeza de evitar o pro\u00adblema de para\u00adlaxe, quando a leitura n\u00e3o \u00e9 feita de frente e o pon\u00adteiro fica deslocado.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"528\" src=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/tainacan-items\/16153\/658\/AMLEF083_01-1024x528.jpg\" alt class=\"wp-image-18743\" srcset=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/tainacan-items\/16153\/658\/AMLEF083_01-1024x528.jpg 1024w, https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/tainacan-items\/16153\/658\/AMLEF083_01-300x155.jpg 300w, https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/tainacan-items\/16153\/658\/AMLEF083_01-768x396.jpg 768w, https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/tainacan-items\/16153\/658\/AMLEF083_01-205x106.jpg 205w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\"><figcaption class=\"wp-element-caption\">Figura 5. <a href=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/amlef\/amlef083-microscopio-de-medida-comparador-com-dois-microscopios\/\">AMLEF083<\/a> Micros\u00adc\u00f3\u00adpio de Medidas uti\u00adli\u00adzado para aferir o com\u00adpri\u00admento de outros instrumentos.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Para o pro\u00adblema de erros ins\u00adtru\u00admen\u00adtais de cali\u00adbra\u00ad\u00e7\u00e3o, h\u00e1 \u00f3rg\u00e3os res\u00adpon\u00ads\u00e1\u00adveis que aprovam e atestam a qua\u00adli\u00addade dos equi\u00adpa\u00admen\u00adtos, com\u00adpa\u00adrando-os a padr\u00f5es que foram afe\u00adri\u00addos em \u00f3rg\u00e3os inter\u00adna\u00adci\u00ado\u00adnais. A cali\u00adbra\u00ad\u00e7\u00e3o tamb\u00e9m pode ser feita local\u00admente, com o ajuste fino do para\u00adfuso de uma balan\u00e7a para a leitura correta de uma massa padr\u00e3o. H\u00e1 equi\u00adpa\u00admen\u00adtos cujo uso s\u00e3o jus\u00adta\u00admente para cali\u00adbrar outros, por exemplo o Micros\u00adc\u00f3\u00adpio de Medidas (<a href=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/amlef\/amlef083-microscopio-de-medida-comparador-com-dois-microscopios\/\">AMLEF083<\/a>) era uti\u00adli\u00adzado nos labo\u00adra\u00adt\u00f3\u00adrios para aferir o com\u00adpri\u00admento de outros equi\u00adpa\u00admen\u00adtos, com\u00adpa\u00adrando-os com o metro padr\u00e3o do labo\u00adra\u00adt\u00f3\u00adrio (<a href=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/amlef\/amlef021-metro-padrao\/\">AMLEF021<\/a>)<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Voc\u00ea sabia?<\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"742\" height=\"432\" src=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/Michelson_morley_experiment_1887.jpg\" alt class=\"wp-image-46549\" srcset=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/Michelson_morley_experiment_1887.jpg 742w, https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/Michelson_morley_experiment_1887-300x175.jpg 300w, https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/Michelson_morley_experiment_1887-205x119.jpg 205w\" sizes=\"auto, (max-width: 742px) 100vw, 742px\"><figcaption class=\"wp-element-caption\">Figura 6. Mon\u00adta\u00adgem expe\u00adri\u00admen\u00adtal uti\u00adli\u00adzada por Michel\u00adson e Morley para a rea\u00adli\u00adza\u00ad\u00e7\u00e3o do seu expe\u00adri\u00admento em 1887. Fonte: Case Western Reserve Uni\u00adver\u00adsity, Dom\u00ednio P\u00fablico, via Wiki\u00adme\u00addia Commons.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image alignright size-medium\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"300\" height=\"274\" src=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/AMLEF023_03-300x274.jpg\" alt class=\"wp-image-7605\" srcset=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/AMLEF023_03-300x274.jpg 300w, https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/AMLEF023_03-768x702.jpg 768w, https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/AMLEF023_03-1024x936.jpg 1024w, https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/AMLEF023_03-205x187.jpg 205w, https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/AMLEF023_03.jpg 2010w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\"><figcaption class=\"wp-element-caption\">Figura 7. <a href=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/amlef\/amlef023-interferometro\">AMLEF023<\/a> Inter\u00adfer\u00f4\u00adme\u00adtros de Michel\u00adson e Fabry-Perot.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Em 1907, Albert Abraham Michel\u00adson recebeu o pr\u00eamio Nobel de F\u00edsica \u201cPor seus ins\u00adtru\u00admen\u00adtos de pre\u00adci\u00ads\u00e3o \u00f3ptica e as inves\u00adti\u00adga\u00ad\u00e7\u00f5es espec\u00adtros\u00adc\u00f3\u00adpi\u00adcas e metro\u00adl\u00f3\u00adgi\u00adcas rea\u00adli\u00adza\u00addas com sua ajuda\u201d. Avan\u00e7os na ins\u00adtru\u00admen\u00adta\u00ad\u00e7\u00e3o e o enten\u00addi\u00admento de metro\u00adlo\u00adgia e esta\u00adt\u00eds\u00adtica foram essen\u00adci\u00adais para des\u00adcar\u00adtar as teorias vigen\u00adtes do \u00c9ter Lumi\u00adn\u00ed\u00adfero, subs\u00adt\u00e2n\u00adcia ou meio pelo qual a luz, que j\u00e1 se sabia ser uma onda, supos\u00adta\u00admente se pro\u00adpa\u00adgava. Ten\u00adtando veri\u00adfi\u00adcar a sua exis\u00adt\u00ean\u00adcia e medir suas pro\u00adpri\u00ade\u00adda\u00addes, uma s\u00e9rie de expe\u00adri\u00admen\u00adtos rea\u00adli\u00adza\u00addos entre 1800 e 1920, entre eles o famoso Expe\u00adri\u00admento de Michel\u00adson-Morley, n\u00e3o encon\u00adtra\u00adram resul\u00adta\u00addos sig\u00adni\u00adfi\u00adca\u00adti\u00advos (aqui entram os con\u00adcei\u00adtos de pre\u00adci\u00ads\u00e3o e incer\u00adteza das medidas) para a exis\u00adt\u00ean\u00adcia do&nbsp;\u00c9ter.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Esses resul\u00adta\u00addos, cor\u00adro\u00adbo\u00adra\u00addos por diver\u00adsos e vari\u00ada\u00addos expe\u00adri\u00admen\u00adtos, suge\u00adri\u00adram des\u00adcar\u00adtar a teoria vigente do \u00c9ter. A partir disso, demos mais um passo para a dife\u00adren\u00adci\u00ada\u00ad\u00e7\u00e3o de ondas mec\u00e2\u00adni\u00adcas e ele\u00adtro\u00admag\u00adn\u00e9\u00adti\u00adcas, a cons\u00adtru\u00ad\u00e7\u00e3o da teoria da rela\u00adti\u00advi\u00addade e para as revo\u00adlu\u00ad\u00e7\u00f5es que ocor\u00adre\u00adram na f\u00edsica no come\u00e7o do S\u00e9culo XX, que nos levam \u00e0 F\u00edsica Moderna.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:10px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h5 class=\"has-text-align-right wp-block-heading\">Alisson Schneider e Gabriel Cury Perrone \/ Equipe AMLEF&nbsp;2022<\/h5>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-4adc9cd0 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div style=\"height:10px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-css-opacity is-style-wide\">\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Saiba mais:<\/h2>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"https:\/\/www.stefanelli.eng.br\/paquimetro-virtual-simulador-milimetro-02\/\">Ste\u00adfa\u00adnelli: Simu\u00adla\u00addor de leitura com paqu\u00edmetro<\/a><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-css-opacity is-style-wide\">\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Refer\u00eancias:<\/h2>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"http:\/\/wwwp.fc.unesp.br\/~jhdsilva\/Precisao_e_Terminologia_de_Medicoes.pdf\">UNESP: Pre\u00adci\u00ads\u00e3o, Exa\u00adti\u00add\u00e3o, e a Ter\u00admi\u00adno\u00adlo\u00adgia das Medi\u00e7\u00f5es<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.researchgate.net\/publication\/312131391_Laboratorio_de_Mecanica_-_Subsidios_para_o_ensino_de_Fisica_Experimental\/link\/5870e01808aebf17d3aaac60\/download\">LIMA JUNIOR, Paulo.&nbsp;<strong>Labo\u00adra\u00adt\u00f3\u00adrio de mec\u00e2\u00adnica:<\/strong> Sub\u00ads\u00ed\u00addios para o ensino de F\u00edsica expe\u00adri\u00admen\u00adtal. 1.ed. Porto Alegre: UFRGS, Ins\u00adti\u00adtuto de F\u00edsica, 2013<\/a><\/li>\n\n\n\n<li>Wiki\u00adpe\u00addia: Pre\u00adci\u00ads\u00e3o (<a href=\"https:\/\/pt.wikipedia.org\/wiki\/Precis%C3%A3o\">PT<\/a>)<\/li>\n\n\n\n<li>Wiki\u00adpe\u00addia: Accu\u00adracy and Pre\u00adci\u00adsion (<a href=\"https:\/\/pt.wikipedia.org\/wiki\/Precis%C3%A3o\">EN<\/a>)<\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c9 verdade que sempre erramos as medidas? Neste artigo dis\u00adcu\u00adti\u00admos os con\u00adcei\u00adtos de reso\u00adlu\u00ad\u00e7\u00e3o, sen\u00adsi\u00adbi\u00adli\u00addade, pre\u00adci\u00ads\u00e3o e exa\u00adti\u00add\u00e3o; o que s\u00e3o erros sis\u00adte\u00adm\u00e1\u00adti\u00adcos e ale\u00ada\u00adt\u00f3\u00adrios, e ainda pas\u00adsa\u00admos rapi\u00adda\u00admente por mais um Pr\u00eamio Nobel.<\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_editorskit_title_hidden":false,"_editorskit_reading_time":0,"_editorskit_is_block_options_detached":false,"_editorskit_block_options_position":"{}","wp_typography_post_enhancements_disabled":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[432,582,583],"tags":[586,528,500],"class_list":["post-46521","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-destaques","category-expo2024-o-acervo-contra-ataca","category-exposicoes","tag-expo2022","tag-instrumentacao","tag-metrologia"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v25.8 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Metrologia: Do Instrumento \u00e0 Medida - Museu dos Laborat\u00f3rios de Ensino de F\u00edsica - Em Transi\u00e7\u00e3o<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/2022\/08\/30\/46521\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pt_BR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Metrologia: Do Instrumento \u00e0 Medida - Museu dos Laborat\u00f3rios de Ensino de F\u00edsica - Em Transi\u00e7\u00e3o\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u00c9 verdade que sempre erramos as medidas? Neste artigo discutimos os conceitos de resolu\u00e7\u00e3o, sensibilidade, precis\u00e3o e exatid\u00e3o; o que s\u00e3o erros sistem\u00e1ticos e aleat\u00f3rios, e ainda passamos rapidamente por mais um Pr\u00eamio Nobel.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/2022\/08\/30\/46521\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Museu dos Laborat\u00f3rios de Ensino de F\u00edsica - Em Transi\u00e7\u00e3o\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/AMLEF.IF.UFRGS\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2022-08-30T03:01:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2022-12-09T21:48:37+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/320px-Plastic_tape_measure-1.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Alisson Schneider\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Escrito por\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Alisson Schneider\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. tempo de leitura\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"8 minutos\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/2022\/08\/30\/46521\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/2022\/08\/30\/46521\/\"},\"author\":{\"name\":\"Alisson Schneider\",\"@id\":\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/#\/schema\/person\/cfffc3e41344a0b6f520c5fee2419af6\"},\"headline\":\"Metrologia: Do Instrumento \u00e0 Medida\",\"datePublished\":\"2022-08-30T03:01:00+00:00\",\"dateModified\":\"2022-12-09T21:48:37+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/2022\/08\/30\/46521\/\"},\"wordCount\":1539,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/2022\/08\/30\/46521\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/320px-Plastic_tape_measure-1.jpg\",\"keywords\":[\"Expo2022\",\"Instrumenta\u00e7\u00e3o\",\"Metrologia\"],\"articleSection\":[\"Destaques\",\"Exposi\u00e7\u00e3o 2024: o Acervo contra-ataca!\",\"Exposi\u00e7\u00f5es\"],\"inLanguage\":\"pt-BR\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/2022\/08\/30\/46521\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/2022\/08\/30\/46521\/\",\"url\":\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/2022\/08\/30\/46521\/\",\"name\":\"Metrologia: Do Instrumento \u00e0 Medida - Museu dos Laborat\u00f3rios de Ensino de F\u00edsica - Em Transi\u00e7\u00e3o\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/2022\/08\/30\/46521\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/2022\/08\/30\/46521\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/320px-Plastic_tape_measure-1.jpg\",\"datePublished\":\"2022-08-30T03:01:00+00:00\",\"dateModified\":\"2022-12-09T21:48:37+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/2022\/08\/30\/46521\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pt-BR\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/2022\/08\/30\/46521\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pt-BR\",\"@id\":\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/2022\/08\/30\/46521\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/320px-Plastic_tape_measure-1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/320px-Plastic_tape_measure-1.jpg\",\"width\":320,\"height\":213},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/2022\/08\/30\/46521\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"In\u00edcio\",\"item\":\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Metrologia: Do Instrumento \u00e0 Medida\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/\",\"name\":\"Museu dos Laborat\u00f3rios de Ensino de F\u00edsica - Em Transi\u00e7\u00e3o\",\"description\":\"Acervo Museol\u00f3gico dos Laborat\u00f3rios de Ensino de F\u00edsica\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pt-BR\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/#organization\",\"name\":\"Museu dos Laborat\u00f3rios de Ensino de F\u00edsica - Em Transi\u00e7\u00e3o\",\"url\":\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pt-BR\",\"@id\":\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/LOGO_CABECALHO.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/LOGO_CABECALHO.jpg\",\"width\":2065,\"height\":354,\"caption\":\"Museu dos Laborat\u00f3rios de Ensino de F\u00edsica - Em Transi\u00e7\u00e3o\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/AMLEF.IF.UFRGS\",\"https:\/\/www.instagram.com\/amlef.ufrgs\/\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/#\/schema\/person\/cfffc3e41344a0b6f520c5fee2419af6\",\"name\":\"Alisson Schneider\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pt-BR\",\"@id\":\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/eab2c970732a15772df25dd5e8a9b95cce3127b2a102e91225a9afb556538841?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/eab2c970732a15772df25dd5e8a9b95cce3127b2a102e91225a9afb556538841?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Alisson Schneider\"},\"url\":\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/author\/alissonschneider\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Metrologia: Do Instrumento \u00e0 Medida - Museu dos Laborat\u00f3rios de Ensino de F\u00edsica - Em Transi\u00e7\u00e3o","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/2022\/08\/30\/46521\/","og_locale":"pt_BR","og_type":"article","og_title":"Metrologia: Do Instrumento \u00e0 Medida - Museu dos Laborat\u00f3rios de Ensino de F\u00edsica - Em Transi\u00e7\u00e3o","og_description":"\u00c9 verdade que sempre erramos as medidas? Neste artigo discutimos os conceitos de resolu\u00e7\u00e3o, sensibilidade, precis\u00e3o e exatid\u00e3o; o que s\u00e3o erros sistem\u00e1ticos e aleat\u00f3rios, e ainda passamos rapidamente por mais um Pr\u00eamio Nobel.","og_url":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/2022\/08\/30\/46521\/","og_site_name":"Museu dos Laborat\u00f3rios de Ensino de F\u00edsica - Em Transi\u00e7\u00e3o","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/AMLEF.IF.UFRGS","article_published_time":"2022-08-30T03:01:00+00:00","article_modified_time":"2022-12-09T21:48:37+00:00","og_image":[{"url":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/320px-Plastic_tape_measure-1.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"Alisson Schneider","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Escrito por":"Alisson Schneider","Est. tempo de leitura":"8 minutos"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/2022\/08\/30\/46521\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/2022\/08\/30\/46521\/"},"author":{"name":"Alisson Schneider","@id":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/#\/schema\/person\/cfffc3e41344a0b6f520c5fee2419af6"},"headline":"Metrologia: Do Instrumento \u00e0 Medida","datePublished":"2022-08-30T03:01:00+00:00","dateModified":"2022-12-09T21:48:37+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/2022\/08\/30\/46521\/"},"wordCount":1539,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/2022\/08\/30\/46521\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/320px-Plastic_tape_measure-1.jpg","keywords":["Expo2022","Instrumenta\u00e7\u00e3o","Metrologia"],"articleSection":["Destaques","Exposi\u00e7\u00e3o 2024: o Acervo contra-ataca!","Exposi\u00e7\u00f5es"],"inLanguage":"pt-BR","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/2022\/08\/30\/46521\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/2022\/08\/30\/46521\/","url":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/2022\/08\/30\/46521\/","name":"Metrologia: Do Instrumento \u00e0 Medida - Museu dos Laborat\u00f3rios de Ensino de F\u00edsica - Em Transi\u00e7\u00e3o","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/2022\/08\/30\/46521\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/2022\/08\/30\/46521\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/320px-Plastic_tape_measure-1.jpg","datePublished":"2022-08-30T03:01:00+00:00","dateModified":"2022-12-09T21:48:37+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/2022\/08\/30\/46521\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pt-BR","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/2022\/08\/30\/46521\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pt-BR","@id":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/2022\/08\/30\/46521\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/320px-Plastic_tape_measure-1.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/320px-Plastic_tape_measure-1.jpg","width":320,"height":213},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/2022\/08\/30\/46521\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"In\u00edcio","item":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Metrologia: Do Instrumento \u00e0 Medida"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/#website","url":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/","name":"Museu dos Laborat\u00f3rios de Ensino de F\u00edsica - Em Transi\u00e7\u00e3o","description":"Acervo Museol\u00f3gico dos Laborat\u00f3rios de Ensino de F\u00edsica","publisher":{"@id":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pt-BR"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/#organization","name":"Museu dos Laborat\u00f3rios de Ensino de F\u00edsica - Em Transi\u00e7\u00e3o","url":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pt-BR","@id":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/LOGO_CABECALHO.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/LOGO_CABECALHO.jpg","width":2065,"height":354,"caption":"Museu dos Laborat\u00f3rios de Ensino de F\u00edsica - Em Transi\u00e7\u00e3o"},"image":{"@id":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/AMLEF.IF.UFRGS","https:\/\/www.instagram.com\/amlef.ufrgs\/"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/#\/schema\/person\/cfffc3e41344a0b6f520c5fee2419af6","name":"Alisson Schneider","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pt-BR","@id":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/eab2c970732a15772df25dd5e8a9b95cce3127b2a102e91225a9afb556538841?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/eab2c970732a15772df25dd5e8a9b95cce3127b2a102e91225a9afb556538841?s=96&d=mm&r=g","caption":"Alisson Schneider"},"url":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/author\/alissonschneider\/"}]}},"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/46521","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-json\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=46521"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/46521\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":50757,"href":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/46521\/revisions\/50757"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=46521"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=46521"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=46521"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}