{"id":50085,"date":"2022-11-05T14:37:46","date_gmt":"2022-11-05T17:37:46","guid":{"rendered":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/?p=50085"},"modified":"2022-12-09T18:47:36","modified_gmt":"2022-12-09T21:47:36","slug":"movimento-dinamica-que-a-forca-esteja-com-voce","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/2022\/11\/05\/movimento-dinamica-que-a-forca-esteja-com-voce\/","title":{"rendered":"Movimento: Din\u00e2mica, que a For\u00e7a esteja com&nbsp;voc\u00ea!"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">A palavra \u201cdin\u00e2\u00admica\u201d tem sua origem no grego antigo, <em>dyna\u00admi\u00adkos<\/em>, que sig\u00adni\u00adfica potente, forte. Essa \u00e9 a palavra que d\u00e1 nome \u00e0 sub-\u00e1rea da Mec\u00e2\u00adnica que estuda e des\u00adcreve a origem do movi\u00admento, na forma de for\u00e7as e ener\u00adgias envol\u00advi\u00addas. Como j\u00e1 vimos ante\u00adri\u00ador\u00admente, as causas do movi\u00admento foram bas\u00adtante dis\u00adcu\u00adti\u00addas desde a F\u00edsica Aris\u00adto\u00adt\u00e9\u00adlica, mas \u00e9 a partir de Isaac Newton que temos modelos expli\u00adca\u00adti\u00advos da din\u00e2\u00admica que podemos uti\u00adli\u00adzar at\u00e9&nbsp;hoje.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Leis de Newton<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">A grande maioria das pessoas j\u00e1 devem ter escu\u00adtado falar ou lido sobre as \u2018\u2019Leis de Newton\u2019\u2019. Essas tr\u00eas leis b\u00e1sicas da Din\u00e2\u00admica, publi\u00adca\u00addas em 1687 (em latim), con\u00adti\u00adnuam sendo extre\u00adma\u00admente rele\u00advan\u00adtes e s\u00e3o sus\u00adten\u00adta\u00addas por muitos expe\u00adri\u00admen\u00adtos. As Leis de Newton possuem os seguin\u00adtes enunciados:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Lei da In\u00e9rcia: <em><strong>\u2018\u2019Todo corpo con\u00adti\u00adnua em seu estado de repouso ou de movi\u00admento uni\u00adforme em uma linha reta, a menos que seja for\u00e7ado a mudar aquele estado por for\u00e7as apli\u00adca\u00addas sobre ele.\u2019\u2019<\/strong><\/em> \u2014 tra\u00addu\u00adzindo, se a soma das for\u00e7as apli\u00adca\u00addas em um objeto forem nulas (se can\u00adce\u00adlam), ele tende a manter seu movi\u00admento, seja em repouso ou numa linha reta com velo\u00adci\u00addade cons\u00adtante. Essa lei define o que \u00e9 um Refe\u00adren\u00adcial Iner\u00adcial e estru\u00adtura o cen\u00e1rio para a apli\u00adca\u00ad\u00e7\u00e3o das Leis, isto \u00e9: os lugares em que essa Lei se veri\u00adfica s\u00e3o os deno\u00admi\u00adna\u00addos refe\u00adren\u00adci\u00adais inerciais.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-large is-resized is-style-default\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/Sem-titulo-1024x321.jpg\" alt class=\"wp-image-50087\" width=\"512\" height=\"161\" srcset=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/Sem-titulo-1024x321.jpg 1024w, https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/Sem-titulo-300x94.jpg 300w, https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/Sem-titulo-768x241.jpg 768w, https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/Sem-titulo-205x64.jpg 205w, https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/Sem-titulo-480x151.jpg 480w, https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/Sem-titulo.jpg 1116w\" sizes=\"auto, (max-width: 512px) 100vw, 512px\"><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Figura 1: Gar\u00adfi\u00adeld tes\u00adtando o modelo de Newton. Fonte: <a href=\"http:\/\/efisica2.if.usp.br\/pluginfile.php\/5759\/mod_resource\/content\/0\/Inercia.pdf\">Texto USP<\/a><\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Lei da Din\u00e2\u00admica: <em><strong>\u201cA mudan\u00e7a de movi\u00admento \u00e9 pro\u00adpor\u00adci\u00ado\u00adnal \u00e0 for\u00e7a motora impri\u00admida e \u00e9 pro\u00addu\u00adzida na dire\u00e7\u00e3o de linha reta na qual aquela for\u00e7a \u00e9 apli\u00adcada.\u201d<\/strong><\/em> \u2014 aqui, Newton chama de movi\u00admento uma quan\u00adti\u00addade que cha\u00adma\u00admos <a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-admin\/admin.php?page=tainacan_admin#\/collections\/21662\/items\/50130?recent=true\" target=\"_blank\">Momento Linear<\/a> (ou quan\u00adti\u00addade de movi\u00admento). Para refe\u00adren\u00adci\u00adais iner\u00adci\u00adais sem vari\u00ada\u00ad\u00e7\u00e3o da massa, a ace\u00adle\u00adra\u00ad\u00e7\u00e3o ocorre na dire\u00e7\u00e3o e sentido da for\u00e7a resul\u00adtante do objeto, e \u00e9 dire\u00adta\u00admente pro\u00adpor\u00adci\u00ado\u00adnal ao m\u00f3dulo dessa for\u00e7a, assu\u00admindo a seguinte rela\u00e7\u00e3o:<\/li>\n<\/ul>\n\n\n<p><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/latex.codecogs.com\/gif.latex?\\large&amp;space;\\vec{F}=&amp;space;\\frac{d\\vec{p}}{dt}=&amp;space;\\frac{d\\left&amp;space;(&amp;space;m\\vec{v}&amp;space;\\right&amp;space;)}{dt}=&amp;space;m\\frac{d\\vec{v}}{dt}=&amp;space;m\\vec{a}\" alt=\"\\large \\vec{F}= \\frac{d\\vec{p}}{dt}= \\frac{d\\left ( m\\vec{v} \\right )}{dt}= m\\frac{d\\vec{v}}{dt}= m\\vec{a}\" align=\"absmiddle\"><\/p>\n\n\n<div style=\"height:10px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Lei da A\u00e7\u00e3o e Rea\u00e7\u00e3o:<strong> <em>\u201cA toda a\u00e7\u00e3o h\u00e1 sempre uma rea\u00e7\u00e3o oposta e de igual inten\u00adsi\u00addade: as a\u00e7\u00f5es m\u00fatuas de dois corpos um sobre o outro s\u00e3o sempre iguais e diri\u00adgi\u00addas em sen\u00adti\u00addos opostos.\u201d<\/em><\/strong><em> <\/em>- ou seja, quando apli\u00adca\u00admos uma for\u00e7a a um corpo, ele aplica sobre n\u00f3s uma for\u00e7a igual e oposta.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/1-3-1024x476.png\" alt class=\"wp-image-50093\" width=\"227\" height=\"105\" srcset=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/1-3-1024x476.png 1024w, https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/1-3-300x139.png 300w, https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/1-3-768x357.png 768w, https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/1-3-205x95.png 205w, https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/1-3-480x223.png 480w, https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/1-3.png 1046w\" sizes=\"auto, (max-width: 227px) 100vw, 227px\"><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Figura 2: Dia\u00adgrama das for\u00e7as envol\u00advi\u00addas quando duas pessoas se empur\u00adram. Fonte: Adap\u00adtado de Ben\u00adja\u00admin Crowell, CC BY-SA 3.0 &lt;<a href=\"http:\/\/creativecommons.org\/licenses\/by-sa\/3.0\/\">Link<\/a>&gt;, via Wiki\u00adme\u00addia Commons<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Essas Leis esta\u00adbe\u00adle\u00adcem toda a base da Mec\u00e2\u00adnica Cl\u00e1s\u00adsica, sobre a qual cons\u00adtru\u00ed\u00admos diver\u00adsas des\u00adcri\u00ad\u00e7\u00f5es de movi\u00admento. Suas apli\u00adca\u00ad\u00e7\u00f5es s\u00e3o vastas e, no mundo macros\u00adc\u00f3\u00adpico e no nosso dia a dia, s\u00e3o elas que gover\u00adnam o nosso movimento.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mas que for\u00e7as s\u00e3o essas? De onde elas v\u00eam? Isso \u00e9 um tema bas\u00adtante com\u00adplexo. Atu\u00adal\u00admente, des\u00adcre\u00adve\u00admos a natu\u00adreza a partir de quatro for\u00e7as dis\u00adtin\u00adtas: Gra\u00advi\u00adta\u00adci\u00ado\u00adnais, Ele\u00adtro\u00admag\u00adn\u00e9\u00adti\u00adcas, Nuclear Fraca e Nuclear Forte. Por enquanto, vamos focar apenas na For\u00e7a Gravitacional.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\">\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Lei da Gravita\u00e7\u00e3o: da ma\u00e7\u00e3 ao Universo<\/h2>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em><span class=\"dquo\">\u201c<\/span>Depois do jantar, fomos ao jardim e tomamos ch\u00e1, sob a sombra de algumas maci\u00adei\u00adras. Ele me contou que estava antes na mesma situ\u00ada\u00ad\u00e7\u00e3o quando a no\u00e7\u00e3o de gra\u00advi\u00addade veio \u00e0 mente dele. Foi em decor\u00adr\u00ean\u00adcia da queda de uma ma\u00e7\u00e3, e ele sentou-se con\u00adtem\u00adpla\u00adti\u00adva\u00admente. Por que deveria aquela ma\u00e7\u00e3 sempre cair per\u00adpen\u00addi\u00adcu\u00adlar\u00admente em dire\u00e7\u00e3o ao solo, pensou ele.\u201d&nbsp;<\/em><\/p>\n<cite>William Stu\u00adke\u00adley, Mem\u00f3\u00adrias da Vida de Newton \u2014 <a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/revistapesquisa.fapesp.br\/a-ma%C3%A7%C3%A3-de-newton\/#:~:text=A%20hist%C3%B3ria%20de%20que%20o,sido%20ora%20negada%2C%20ora%20alimentada\" target=\"_blank\">Revista Pes\u00adquisa FAPESP<\/a><\/cite><\/blockquote>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">No s\u00e9culo XVII j\u00e1 havia diver\u00adsos tra\u00adba\u00adlhos des\u00adcre\u00advendo a queda livre de objetos, assim como muitas obser\u00adva\u00ad\u00e7\u00f5es met\u00f3\u00addi\u00adcas do movi\u00admento de astros. As ideias b\u00e1sicas da gra\u00advi\u00adta\u00ad\u00e7\u00e3o j\u00e1 ron\u00adda\u00advam a comu\u00adni\u00addade cien\u00adt\u00ed\u00adfica, mas foi Newton, que munido das fer\u00adra\u00admen\u00adtas mate\u00adm\u00e1\u00adti\u00adcas neces\u00ads\u00e1\u00adrias, juntou os con\u00adcei\u00adtos da f\u00edsica para propor a Lei da Gra\u00advi\u00adta\u00ad\u00e7\u00e3o Uni\u00adver\u00adsal (1687). Newton rec\u00e9m havia desen\u00advol\u00advido o C\u00e1lculo Dife\u00adren\u00adcial e com ele mostrou que as for\u00e7as de atra\u00e7\u00e3o entre astros e a for\u00e7a que nos puxa de volta para a Terra ao pular t\u00eam a mesma origem, e depende da massa dos objetos em quest\u00e3o, assim como da dis\u00adt\u00e2n\u00adcia entre eles (ao quadrado).<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/GU.png\" alt class=\"wp-image-50105\" width=\"302\" height=\"175\" srcset=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/GU.png 664w, https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/GU-300x174.png 300w, https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/GU-205x119.png 205w, https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/GU-480x279.png 480w\" sizes=\"auto, (max-width: 302px) 100vw, 302px\"><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Fonte:I, Dennis Nilsson, <a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/creativecommons.org\/licenses\/by\/3.0\" target=\"_blank\">CC BY 3.0<\/a>, via Wiki\u00adme\u00addia Commons<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pode parecer estra\u00adnho que a for\u00e7a que governa a \u00f3rbita dos astros, em seus movi\u00admen\u00adtos orbi\u00adtais, seja a mesma que nos puxa em linha reta, em dire\u00e7\u00e3o ao ch\u00e3o, mas isso fica mais f\u00e1cil de visu\u00ada\u00adli\u00adzar com o exemplo do canh\u00e3o pensado por Newton.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns are-vertically-aligned-center is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-4adc9cd0 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"529\" height=\"569\" src=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/Canhao-Newton.jpg\" alt class=\"wp-image-50121\" srcset=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/Canhao-Newton.jpg 529w, https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/Canhao-Newton-279x300.jpg 279w, https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/Canhao-Newton-205x221.jpg 205w, https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/Canhao-Newton-480x516.jpg 480w\" sizes=\"auto, (max-width: 529px) 100vw, 529px\"><figcaption class=\"wp-element-caption\">Figura 3: Expe\u00adri\u00admento mental das tra\u00adje\u00adt\u00f3\u00adrias pos\u00ads\u00ed\u00adveis para a bala do canh\u00e3o.\nFonte: Newton, Isaac. 1728. Sobre o Sistema do Mundo, tra\u00addu\u00adzido para o Ingl\u00eas, Londres: Impresso para F. Fayram.<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li>imagine um canh\u00e3o lan\u00ad\u00e7ando uma bola hori\u00adzon\u00adtal\u00admente do ponto mais alto da Terra, como o Everest;<\/li>\n\n\n\n<li>o canh\u00e3o atira a bola, que deve des\u00adcre\u00adver um movi\u00admento de par\u00e1\u00adbola, como em um lan\u00ad\u00e7a\u00admento de proj\u00e9teis;<\/li>\n\n\n\n<li>imagine que este canh\u00e3o lan\u00e7a a bola cada vez mais e mais&nbsp;longe;<\/li>\n\n\n\n<li>para um lan\u00ad\u00e7a\u00admento absur\u00adda\u00admente dis\u00adtante, a bola d\u00e1 a volta ao mundo e o atinge por&nbsp;tr\u00e1s.<\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Esse \u00e9 um movi\u00admento de \u00f3rbita, um objeto cons\u00adtan\u00adte\u00admente caindo em dire\u00e7\u00e3o a outro, mas sem nunca atingi-lo, pois para o tanto que ele cai, ele tamb\u00e9m anda para a frente. Isso sig\u00adni\u00adfica que os astros, as pedras, os gr\u00e3os de areia e os nossos corpos est\u00e3o sujei\u00adtos \u00e0 mesma Lei da Gra\u00advi\u00adta\u00ad\u00e7\u00e3o, der\u00adru\u00adbando por com\u00adpleto con\u00adcei\u00adtos aris\u00adto\u00adt\u00e9\u00adli\u00adcos do lugar natural das coisas.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Esten\u00addendo essa ideia aos pla\u00adne\u00adtas, Newton foi tamb\u00e9m capaz de obter, pela via te\u00f3rica, as regu\u00adla\u00adri\u00adda\u00addes que eram obser\u00adva\u00addas nos demais movi\u00admen\u00adtos celes\u00adtes, que haviam sido sis\u00adte\u00adma\u00adti\u00adza\u00addas por Johan\u00adnes Kepler. Isso demons\u00adtrou o car\u00e1ter uni\u00adver\u00adsal de seu modelo.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;Sim, voc\u00ea e seu celular est\u00e3o se puxando neste momento, mas n\u00e3o \u00e9 por isso que voc\u00ea n\u00e3o con\u00adse\u00adgue largar dele. Essa for\u00e7a \u00e9 muito pequena e \u00e9 dif\u00edcil medi-la, a n\u00e3o ser que este\u00adja\u00admos falando de uma enorme quan\u00adti\u00addade de massa. \u00c9 por isso que levou muito tempo para o pri\u00admeiro teste por essa Lei \u00e0 prova em laborat\u00f3rio.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">O Expe\u00adri\u00admento de Caven\u00addish (1798) foi a pri\u00admeira prova de fogo rea\u00adli\u00adzada em ambi\u00adente con\u00adtro\u00adlado. Neste, a for\u00e7a de atra\u00e7\u00e3o entre esferas de chumbo foi medida uti\u00adli\u00adzando uma <a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=fw9n1qQYAfQ\" data-type=\"URL\" data-id=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=fw9n1qQYAfQ\" target=\"_blank\">balan\u00e7a de tor\u00e7\u00e3o<\/a>. Com suas medidas, Caven\u00addish deter\u00admi\u00adnou a den\u00adsi\u00addade da Terra, em com\u00adpa\u00adra\u00ad\u00e7\u00e3o \u00e0 do chumbo uti\u00adli\u00adzado, encon\u00adtrando o valor de 5.448 g\/cm3, muito pr\u00f3ximo da medida moderna de 5.514 g\/cm3. Para dar uma no\u00e7\u00e3o dos valores envol\u00advi\u00addos nesse expe\u00adri\u00admento, a for\u00e7a medida na balan\u00e7a foi equi\u00adva\u00adlente ao peso de 0.017 mg (uma formiga tem 3 mg). At\u00e9 hoje rea\u00adli\u00adza\u00admos o Expe\u00adri\u00admento de Caven\u00addish aqui nos Labo\u00adra\u00adt\u00f3\u00adrios de Ensino de F\u00edsica!<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:10px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h5 class=\"has-text-align-right wp-block-heading\">Gabriel Cury Perrone e Laila Berg da Nobrega \/ Equipe AMLEF&nbsp;2022<\/h5>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-4adc9cd0 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div style=\"height:10px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-css-opacity is-style-wide\">\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Refer\u00eancias:<\/h2>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/www.ufsm.br\/cursos\/graduacao\/santa-maria\/fisica\/2020\/02\/20\/leis-de-newton\/?msclkid=ed2715e1c39211eca52b04b3d398b440\" target=\"_blank\">Leis de Newton \u2014&nbsp;UFSM<\/a><\/li>\n\n\n\n<li>Wiki\u00adpe\u00addia: For\u00e7a (<a href=\"https:\/\/pt.wikipedia.org\/wiki\/For%C3%A7a\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">PT<\/a>\/<a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Force\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">EN<\/a>)<\/li>\n\n\n\n<li>Wiki\u00adpe\u00addia: Din\u00e2\u00admica (<a href=\"https:\/\/pt.wikipedia.org\/wiki\/Din%C3%A2mica\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">PT<\/a>\/<a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Dynamics_(mechanics)\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">EN<\/a>)<\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>J\u00e1 parou para pensar onde encai\u00adxa\u00admos as Leis de Newton na nossa vida, sobre o que de fato elas falam e o que tudo isso tem a ver com o estudo sobre a gra\u00advi\u00adta\u00ad\u00e7\u00e3o? Neste artigo expli\u00adca\u00admos como tudo isso se une em uma coisa s\u00f3: movimento!<\/p>\n","protected":false},"author":16,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_editorskit_title_hidden":false,"_editorskit_reading_time":0,"_editorskit_is_block_options_detached":false,"_editorskit_block_options_position":"{}","wp_typography_post_enhancements_disabled":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[432,582,583],"tags":[586,520,593,592],"class_list":["post-50085","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-destaques","category-expo2024-o-acervo-contra-ataca","category-exposicoes","tag-expo2022","tag-historia","tag-movimento","tag-newton"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v25.8 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Movimento: Din\u00e2mica, que a For\u00e7a esteja com voc\u00ea! - Museu dos Laborat\u00f3rios de Ensino de F\u00edsica - Em Transi\u00e7\u00e3o<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/2022\/11\/05\/movimento-dinamica-que-a-forca-esteja-com-voce\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pt_BR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Movimento: Din\u00e2mica, que a For\u00e7a esteja com voc\u00ea! - Museu dos Laborat\u00f3rios de Ensino de F\u00edsica - Em Transi\u00e7\u00e3o\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"J\u00e1 parou para pensar onde encaixamos as Leis de Newton na nossa vida, sobre o que de fato elas falam e o que tudo isso tem a ver com o estudo sobre a gravita\u00e7\u00e3o? Neste artigo explicamos como tudo isso se une em uma coisa s\u00f3: movimento!\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/2022\/11\/05\/movimento-dinamica-que-a-forca-esteja-com-voce\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Museu dos Laborat\u00f3rios de Ensino de F\u00edsica - Em Transi\u00e7\u00e3o\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/AMLEF.IF.UFRGS\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2022-11-05T17:37:46+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2022-12-09T21:47:36+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/Sem-titulo-1024x321.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Laila Berg da Nobrega\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Escrito por\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Laila Berg da Nobrega\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. tempo de leitura\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"6 minutos\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/2022\/11\/05\/movimento-dinamica-que-a-forca-esteja-com-voce\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/2022\/11\/05\/movimento-dinamica-que-a-forca-esteja-com-voce\/\"},\"author\":{\"name\":\"Laila Berg da Nobrega\",\"@id\":\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/#\/schema\/person\/63f26eb982f232a42516b421ff8d91e0\"},\"headline\":\"Movimento: Din\u00e2mica, que a For\u00e7a esteja com&nbsp;voc\u00ea!\",\"datePublished\":\"2022-11-05T17:37:46+00:00\",\"dateModified\":\"2022-12-09T21:47:36+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/2022\/11\/05\/movimento-dinamica-que-a-forca-esteja-com-voce\/\"},\"wordCount\":1185,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/2022\/11\/05\/movimento-dinamica-que-a-forca-esteja-com-voce\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/Sem-titulo-1024x321.jpg\",\"keywords\":[\"Expo2022\",\"Hist\u00f3ria\",\"Movimento\",\"Newton\"],\"articleSection\":[\"Destaques\",\"Exposi\u00e7\u00e3o 2024: o Acervo contra-ataca!\",\"Exposi\u00e7\u00f5es\"],\"inLanguage\":\"pt-BR\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/2022\/11\/05\/movimento-dinamica-que-a-forca-esteja-com-voce\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/2022\/11\/05\/movimento-dinamica-que-a-forca-esteja-com-voce\/\",\"url\":\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/2022\/11\/05\/movimento-dinamica-que-a-forca-esteja-com-voce\/\",\"name\":\"Movimento: Din\u00e2mica, que a For\u00e7a esteja com voc\u00ea! - Museu dos Laborat\u00f3rios de Ensino de F\u00edsica - Em Transi\u00e7\u00e3o\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/2022\/11\/05\/movimento-dinamica-que-a-forca-esteja-com-voce\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/2022\/11\/05\/movimento-dinamica-que-a-forca-esteja-com-voce\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/Sem-titulo-1024x321.jpg\",\"datePublished\":\"2022-11-05T17:37:46+00:00\",\"dateModified\":\"2022-12-09T21:47:36+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/2022\/11\/05\/movimento-dinamica-que-a-forca-esteja-com-voce\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pt-BR\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/2022\/11\/05\/movimento-dinamica-que-a-forca-esteja-com-voce\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pt-BR\",\"@id\":\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/2022\/11\/05\/movimento-dinamica-que-a-forca-esteja-com-voce\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/Sem-titulo.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/Sem-titulo.jpg\",\"width\":1116,\"height\":350},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/2022\/11\/05\/movimento-dinamica-que-a-forca-esteja-com-voce\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"In\u00edcio\",\"item\":\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Movimento: Din\u00e2mica, que a For\u00e7a esteja com voc\u00ea!\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/\",\"name\":\"Museu dos Laborat\u00f3rios de Ensino de F\u00edsica - Em Transi\u00e7\u00e3o\",\"description\":\"Acervo Museol\u00f3gico dos Laborat\u00f3rios de Ensino de F\u00edsica\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pt-BR\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/#organization\",\"name\":\"Museu dos Laborat\u00f3rios de Ensino de F\u00edsica - Em Transi\u00e7\u00e3o\",\"url\":\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pt-BR\",\"@id\":\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/LOGO_CABECALHO.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/LOGO_CABECALHO.jpg\",\"width\":2065,\"height\":354,\"caption\":\"Museu dos Laborat\u00f3rios de Ensino de F\u00edsica - Em Transi\u00e7\u00e3o\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/AMLEF.IF.UFRGS\",\"https:\/\/www.instagram.com\/amlef.ufrgs\/\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/#\/schema\/person\/63f26eb982f232a42516b421ff8d91e0\",\"name\":\"Laila Berg da Nobrega\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pt-BR\",\"@id\":\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/6425426673bc79ccc921b9fe3426c70fa6b8711ecfeab412979a067c22ee03ca?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/6425426673bc79ccc921b9fe3426c70fa6b8711ecfeab412979a067c22ee03ca?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Laila Berg da Nobrega\"},\"url\":\"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/author\/lailanobrega\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Movimento: Din\u00e2mica, que a For\u00e7a esteja com voc\u00ea! - Museu dos Laborat\u00f3rios de Ensino de F\u00edsica - Em Transi\u00e7\u00e3o","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/2022\/11\/05\/movimento-dinamica-que-a-forca-esteja-com-voce\/","og_locale":"pt_BR","og_type":"article","og_title":"Movimento: Din\u00e2mica, que a For\u00e7a esteja com voc\u00ea! - Museu dos Laborat\u00f3rios de Ensino de F\u00edsica - Em Transi\u00e7\u00e3o","og_description":"J\u00e1 parou para pensar onde encaixamos as Leis de Newton na nossa vida, sobre o que de fato elas falam e o que tudo isso tem a ver com o estudo sobre a gravita\u00e7\u00e3o? Neste artigo explicamos como tudo isso se une em uma coisa s\u00f3: movimento!","og_url":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/2022\/11\/05\/movimento-dinamica-que-a-forca-esteja-com-voce\/","og_site_name":"Museu dos Laborat\u00f3rios de Ensino de F\u00edsica - Em Transi\u00e7\u00e3o","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/AMLEF.IF.UFRGS","article_published_time":"2022-11-05T17:37:46+00:00","article_modified_time":"2022-12-09T21:47:36+00:00","og_image":[{"url":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/Sem-titulo-1024x321.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"Laila Berg da Nobrega","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Escrito por":"Laila Berg da Nobrega","Est. tempo de leitura":"6 minutos"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/2022\/11\/05\/movimento-dinamica-que-a-forca-esteja-com-voce\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/2022\/11\/05\/movimento-dinamica-que-a-forca-esteja-com-voce\/"},"author":{"name":"Laila Berg da Nobrega","@id":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/#\/schema\/person\/63f26eb982f232a42516b421ff8d91e0"},"headline":"Movimento: Din\u00e2mica, que a For\u00e7a esteja com&nbsp;voc\u00ea!","datePublished":"2022-11-05T17:37:46+00:00","dateModified":"2022-12-09T21:47:36+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/2022\/11\/05\/movimento-dinamica-que-a-forca-esteja-com-voce\/"},"wordCount":1185,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/2022\/11\/05\/movimento-dinamica-que-a-forca-esteja-com-voce\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/Sem-titulo-1024x321.jpg","keywords":["Expo2022","Hist\u00f3ria","Movimento","Newton"],"articleSection":["Destaques","Exposi\u00e7\u00e3o 2024: o Acervo contra-ataca!","Exposi\u00e7\u00f5es"],"inLanguage":"pt-BR","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/2022\/11\/05\/movimento-dinamica-que-a-forca-esteja-com-voce\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/2022\/11\/05\/movimento-dinamica-que-a-forca-esteja-com-voce\/","url":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/2022\/11\/05\/movimento-dinamica-que-a-forca-esteja-com-voce\/","name":"Movimento: Din\u00e2mica, que a For\u00e7a esteja com voc\u00ea! - Museu dos Laborat\u00f3rios de Ensino de F\u00edsica - Em Transi\u00e7\u00e3o","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/2022\/11\/05\/movimento-dinamica-que-a-forca-esteja-com-voce\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/2022\/11\/05\/movimento-dinamica-que-a-forca-esteja-com-voce\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/Sem-titulo-1024x321.jpg","datePublished":"2022-11-05T17:37:46+00:00","dateModified":"2022-12-09T21:47:36+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/2022\/11\/05\/movimento-dinamica-que-a-forca-esteja-com-voce\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pt-BR","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/2022\/11\/05\/movimento-dinamica-que-a-forca-esteja-com-voce\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pt-BR","@id":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/2022\/11\/05\/movimento-dinamica-que-a-forca-esteja-com-voce\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/Sem-titulo.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/Sem-titulo.jpg","width":1116,"height":350},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/2022\/11\/05\/movimento-dinamica-que-a-forca-esteja-com-voce\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"In\u00edcio","item":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Movimento: Din\u00e2mica, que a For\u00e7a esteja com voc\u00ea!"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/#website","url":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/","name":"Museu dos Laborat\u00f3rios de Ensino de F\u00edsica - Em Transi\u00e7\u00e3o","description":"Acervo Museol\u00f3gico dos Laborat\u00f3rios de Ensino de F\u00edsica","publisher":{"@id":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pt-BR"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/#organization","name":"Museu dos Laborat\u00f3rios de Ensino de F\u00edsica - Em Transi\u00e7\u00e3o","url":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pt-BR","@id":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/LOGO_CABECALHO.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/LOGO_CABECALHO.jpg","width":2065,"height":354,"caption":"Museu dos Laborat\u00f3rios de Ensino de F\u00edsica - Em Transi\u00e7\u00e3o"},"image":{"@id":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/AMLEF.IF.UFRGS","https:\/\/www.instagram.com\/amlef.ufrgs\/"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/#\/schema\/person\/63f26eb982f232a42516b421ff8d91e0","name":"Laila Berg da Nobrega","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pt-BR","@id":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/6425426673bc79ccc921b9fe3426c70fa6b8711ecfeab412979a067c22ee03ca?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/6425426673bc79ccc921b9fe3426c70fa6b8711ecfeab412979a067c22ee03ca?s=96&d=mm&r=g","caption":"Laila Berg da Nobrega"},"url":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/author\/lailanobrega\/"}]}},"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/50085","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-json\/wp\/v2\/users\/16"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=50085"}],"version-history":[{"count":31,"href":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/50085\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":50754,"href":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/50085\/revisions\/50754"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=50085"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=50085"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ufrgs.br\/amlef\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=50085"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}