{"id":507,"date":"2024-09-18T07:20:10","date_gmt":"2024-09-18T10:20:10","guid":{"rendered":"https:\/\/www.ufrgs.br\/artenaturezatecnologia\/?p=507"},"modified":"2024-12-26T09:57:18","modified_gmt":"2024-12-26T12:57:18","slug":"instituto-raoni-a-luta-de-um-nome-para-a-sobrevivencia-de-um-povo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.ufrgs.br\/artenaturezatecnologia\/2024\/09\/18\/instituto-raoni-a-luta-de-um-nome-para-a-sobrevivencia-de-um-povo\/","title":{"rendered":"INSTITUTO RAONI: A luta de um nome para a sobreviv\u00eancia de um povo"},"content":{"rendered":"\n<p>Por:<em> Lucas Pereira de Aquino<\/em><sup>1<\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>A luta dos povos da floresta para a preserva\u00e7\u00e3o do ecossistema, dos biomas e de seus territ\u00f3rios. \u00c9 com esse pensamento que o povo M\u1ebdb\u00eang\u00f4kre (Kayap\u00f3) e os povos associados ao Instituto Raoni relacionam seus modos de pensar e agir. Como pr\u00e1ticas norteadoras s\u00e3o criadas a\u00e7\u00f5es com base nos conceitos: Arte, natureza, tecnologia e ci\u00eancia.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>A natureza \u00e9 a principal fornecedora de mat\u00e9ria prima, e \u00e9 dela as representa\u00e7\u00f5es que inspiram as produ\u00e7\u00f5es art\u00edsticas. Est\u00e1 nas tecnologias tradicionais dos povos a capacidade de produzir artefatos. E na tecnologia de informa\u00e7\u00e3o atrav\u00e9s das redes sociais a divulga\u00e7\u00e3o, visibilidade e comercializa\u00e7\u00e3o dos produtos. E atrav\u00e9s da ci\u00eancia, que s\u00e3o relacionados os conhecimentos e as tradi\u00e7\u00f5es dos povos da floresta com a consci\u00eancia da gravidade dos problemas ambientais.<\/p>\n\n\n\n<p>Atrav\u00e9s da arte esses povos produzem cultura, recriam suas narrativas hist\u00f3ricas e os mitos do passado e do presente.<\/p>\n\n\n\n<p>Essa imbrica\u00e7\u00e3o entre arte, natureza, ci\u00eancia, e tecnologia determina um sistema que relaciona os meios de preserva\u00e7\u00e3o e conserva\u00e7\u00e3o de seus territ\u00f3rios e dos biomas presentes. Desta forma produzem conhecimentos a respeito da natureza e conectam o homem da floresta a terra e a biodiversidade.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"120\" height=\"133\" src=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/artenaturezatecnologia\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/RAONI-01.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-508\" style=\"width:165px;height:auto\"\/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Imagem 01: logomarca do Instituto Raoni<br>Fonte: www.institutoraoni.org.br<br><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"422\" src=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/artenaturezatecnologia\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/IMAG-4-1024x422.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-509\" srcset=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/artenaturezatecnologia\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/IMAG-4-1024x422.jpg 1024w, https:\/\/www.ufrgs.br\/artenaturezatecnologia\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/IMAG-4-300x124.jpg 300w, https:\/\/www.ufrgs.br\/artenaturezatecnologia\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/IMAG-4-768x316.jpg 768w, https:\/\/www.ufrgs.br\/artenaturezatecnologia\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/IMAG-4.jpg 1146w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Fonte: <a href=\"http:\/\/www.institutoraoni.org.br\">www.institutoraoni.org.br<\/a><br><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n<p>O instituto Raoni faz uma homenagem ao grande l\u00edder Kayap\u00f3 Rapni Metyktire. O grande l\u00edder conhecido como Cacique Raoni, nasceu na d\u00e9cada de 1930 em <em>Kraimopry-yaka,<\/em> antiga comunidade (Kayap\u00f3) no estado do Mato Grosso. Por volta de 1954, o povo <em>M\u1ebdb\u00eang\u00f4kre<\/em> estabeleceu contato com os n\u00e3o-ind\u00edgenas como forma de pacifica\u00e7\u00e3o com diversas comunidades, foi neste mesmo per\u00edodo que Raoni conheceu os irm\u00e3os Villas Boas. Raoni aprendeu a l\u00edngua portuguesa tomando consci\u00eancia do mundo n\u00e3o-ind\u00edgena. A partir desta acultura\u00e7\u00e3o o cacique Raoni passou a ser o principal interlocutor entre os Kayap\u00f3 e a sociedade branca.<\/p>\n\n\n\n<p>Raoni protagonizou v\u00e1rias lutas em favor dos povos ind\u00edgenas e da Amaz\u00f4nia, ganhando destaque internacional como principal lideran\u00e7a ind\u00edgena e nome de defensor da preserva\u00e7\u00e3o do meio ambiente.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"594\" height=\"596\" src=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/artenaturezatecnologia\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/RAONI-03.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-510\" srcset=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/artenaturezatecnologia\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/RAONI-03.jpg 594w, https:\/\/www.ufrgs.br\/artenaturezatecnologia\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/RAONI-03-300x300.jpg 300w, https:\/\/www.ufrgs.br\/artenaturezatecnologia\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/RAONI-03-150x150.jpg 150w\" sizes=\"(max-width: 594px) 100vw, 594px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><a href=\"https:\/\/www.instagram.com\/p\/C5ZjSNjrsZ4\/?igsh=YnE3a2I2YmpvMDdm\">https:\/\/www.instagram.com\/p\/C5ZjSNjrsZ4\/?igsh=YnE3a2I2YmpvMDdm<\/a><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"596\" height=\"334\" src=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/artenaturezatecnologia\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/RAONI-02.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-511\" srcset=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/artenaturezatecnologia\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/RAONI-02.jpg 596w, https:\/\/www.ufrgs.br\/artenaturezatecnologia\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/RAONI-02-300x168.jpg 300w, https:\/\/www.ufrgs.br\/artenaturezatecnologia\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/RAONI-02-528x297.jpg 528w\" sizes=\"(max-width: 596px) 100vw, 596px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><a href=\"https:\/\/www.instagram.com\/reel\/C5BmuH1r0ZD\/?igsh=bTlna2t0ZTg2eGly\">https:\/\/www.instagram.com\/reel\/C5BmuH1r0ZD\/?igsh=bTlna2t0ZTg2eGly<\/a><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n<p>O Instituto Raoni em seus quase 25 anos de cria\u00e7\u00e3o atua sobre cinco eixos aos quais define suas pr\u00e1ticas e contribui para o bem-estar das comunidades Kayap\u00f3. Dentre os eixos de atua\u00e7\u00e3o destacam-se: Cultura, Fortalecimento Institucional, Gest\u00e3o territorial e Ambiental, Atividades Econ\u00f4micas Sustent\u00e1veis e Educa\u00e7\u00e3o e Capacita\u00e7\u00e3o.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>CULTURA<\/strong><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"417\" height=\"278\" src=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/artenaturezatecnologia\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/IMAG-6.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-514\" srcset=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/artenaturezatecnologia\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/IMAG-6.jpg 417w, https:\/\/www.ufrgs.br\/artenaturezatecnologia\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/IMAG-6-300x200.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 417px) 100vw, 417px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Fotos: Roiti Metuktire \/ Renan Santini \/ Acervo Instituto Raoni<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n<p>A hist\u00f3ria de luta do povo M\u1ebdb\u00eang\u00f4kre significa todo conhecimento adquirido ao longo da trajet\u00f3ria de vida deste povo. Isto significa as lutas, a utiliza\u00e7\u00e3o da l\u00edngua, das tradi\u00e7\u00f5es e dos conhecimentos sobre a biodiversidade presente na natureza.<\/p>\n\n\n\n<p><em>Dentro desta perspectiva o Instituto Raoni apoia todas as atividades culturais das comunidades ind\u00edgenas. Uma das formas de express\u00e3o e promo\u00e7\u00e3o vem da cria\u00e7\u00e3o da arte audiovisual e da comercializa\u00e7\u00e3o da arte ind\u00edgena Kayap\u00f3 presente nas produ\u00e7\u00f5es do artesanato produzido nas comunidades de atua\u00e7\u00e3o do Instituto.<\/em><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-group is-vertical is-layout-flex wp-container-core-group-is-layout-1 wp-block-group-is-layout-flex\">\n<p class=\"has-text-align-center\"><a href=\"https:\/\/www.instagram.com\/reel\/CzHbsXjv7cJ\/?igsh=MW4yc285NG42dDgxeA\">https:\/\/www.instagram.com\/reel\/CzHbsXjv7cJ\/?igsh=MW4yc285NG42dDgxeA<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><a href=\"https:\/\/www.instagram.com\/p\/C4_eeoFPYgo\/?igsh=d2pkc285cDBmc2Q1\">https:\/\/www.instagram.com\/p\/C4_eeoFPYgo\/?igsh=d2pkc285cDBmc2Q1<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><a href=\"https:\/\/www.instagram.com\/reel\/C3AoW79uCcJ\/?igsh=aGw3dTBiMTc5eHl5\">https:\/\/www.instagram.com\/reel\/C3AoW79uCcJ\/?igsh=aGw3dTBiMTc5eHl5<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><a href=\"https:\/\/www.instagram.com\/p\/C2yG3rbvL9E\/?igsh=MXI3Z293c213MWFhaQ\">https:\/\/www.instagram.com\/p\/C2yG3rbvL9E\/?igsh=MXI3Z293c213MWFhaQ<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><a href=\"https:\/\/www.instagram.com\/p\/C0-StvfLeSO\/?igsh=dmJxbm5hdDB0eHd2\">https:\/\/www.instagram.com\/p\/C0-StvfLeSO\/?igsh=dmJxbm5hdDB0eHd2<\/a><\/p>\n<\/div>\n\n\n\n<p><strong>EDUCA\u00c7\u00c3O E CAPACITA\u00c7\u00c3O&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"633\" src=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/artenaturezatecnologia\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/RAONI-04-1024x633.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-515\" srcset=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/artenaturezatecnologia\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/RAONI-04-1024x633.jpg 1024w, https:\/\/www.ufrgs.br\/artenaturezatecnologia\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/RAONI-04-300x186.jpg 300w, https:\/\/www.ufrgs.br\/artenaturezatecnologia\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/RAONI-04-768x475.jpg 768w, https:\/\/www.ufrgs.br\/artenaturezatecnologia\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/RAONI-04.jpg 1090w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Foto: Kamiki\u00e1 Kis\u00eadj\u00ea \/Acervo Instituto Socioambiental<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n<p>Um dos grandes desafios das comunidades ind\u00edgenas \u00e9 a garantia da educa\u00e7\u00e3o escolar qualificada e diferenciada que atenda o aprendizado da l\u00edngua materna kayap\u00f3 e da cultura dos povos ind\u00edgenas. Mesmo sabendo que essas iniciativas competem ao Estado, IR fortalece as pol\u00edticas educacionais que s\u00e3o promovidas nas Tis.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u00e3o promo\u00e7\u00f5es de iniciativas colaborativas que fomentam a forma\u00e7\u00e3o de professores ind\u00edgenas e do magist\u00e9rio ind\u00edgena em parceria com as Secretarias Municipal e Estadual de Educa\u00e7\u00e3o, al\u00e9m do financiamento de materiais did\u00e1ticos que atendam \u00e0s necessidades da l\u00edngua Kayap\u00f3.<\/p>\n\n\n\n<p>O instituto Raoni, oferece \u00e0s comunidades com o aux\u00edlio de parceiros, projetos envolvendo a forma\u00e7\u00e3o e capacita\u00e7\u00e3o de ind\u00edgenas em diversos campos de atua\u00e7\u00e3o como: inform\u00e1tica, pintura, gest\u00e3o ambiental e territorial, preven\u00e7\u00e3o e combate a inc\u00eandios florestais e reciclagem do lixo entre outros.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-group is-vertical is-layout-flex wp-container-core-group-is-layout-2 wp-block-group-is-layout-flex\">\n<p class=\"has-text-align-center\"><a href=\"https:\/\/www.instagram.com\/p\/C66uA3BrUq_\/?igsh=MWtqbWF1cWppaGVpZg\">https:\/\/www.instagram.com\/p\/C66uA3BrUq_\/?igsh=MWtqbWF1cWppaGVpZg<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><a href=\"https:\/\/www.instagram.com\/reel\/C5PP1lSrxjm\/?igsh=MXM4NHB0cWNxMTVxbQ\">https:\/\/www.instagram.com\/reel\/C5PP1lSrxjm\/?igsh=MXM4NHB0cWNxMTVxbQ<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><a href=\"https:\/\/www.instagram.com\/p\/C35djsfrXnR\/?igsh=MXF5MnplNGlnNHU5Mw\">https:\/\/www.instagram.com\/p\/C35djsfrXnR\/?igsh=MXF5MnplNGlnNHU5Mw<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><a href=\"https:\/\/www.instagram.com\/reel\/C3sT0AeLAI9\/?igsh=Yzdid3djMTE4ZTI4\">https:\/\/www.instagram.com\/reel\/C3sT0AeLAI9\/?igsh=Yzdid3djMTE4ZTI4<\/a><\/p>\n<\/div>\n\n\n\n<p><strong>ATIVIDADES ECON\u00d4MICAS SUSTENT\u00c1VEIS<\/strong><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"892\" height=\"610\" src=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/artenaturezatecnologia\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/RAONI-05.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-516\" srcset=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/artenaturezatecnologia\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/RAONI-05.jpg 892w, https:\/\/www.ufrgs.br\/artenaturezatecnologia\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/RAONI-05-300x205.jpg 300w, https:\/\/www.ufrgs.br\/artenaturezatecnologia\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/RAONI-05-768x525.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 892px) 100vw, 892px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Podu\u00e7\u00e3o de Farinha<br>Foto: Sol Gonz\u00e1lez \/ Acervo Instituto Raoni<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n<p>Com as atividades econ\u00f4micas e sustent\u00e1veis promovidas pelo Instituto Raoni, \u00e9 poss\u00edvel subsidiar atividades de subsist\u00eancias nas comunidades tais como: O cultivo de alimentos essenciais \u00e0 dieta tradicional; a coleta de materiais como frutos e \u00f3leos naturais; os rios com a grande diversidade de peixes.<\/p>\n\n\n\n<p>Com incentivos de manuten\u00e7\u00e3o do uso da floresta, o IR contabilizou nos \u00faltimos anos um aumento significativo na renda das comunidades, isso devido ao fortalecimento de iniciativas econ\u00f4micas sustent\u00e1veis. Essa renda \u00e9 fruto da venda de produtos da biodiversidade e de servi\u00e7os desenvolvidos nas comunidades.<\/p>\n\n\n\n<p>Dentre as atividades ligadas \u00e0 economia da floresta com maior potencial vem da coleta do Cumaru e da Arte ind\u00edgena. Essas pr\u00e1ticas s\u00e3o atividades econ\u00f4micas tradicionais como o potencial de mercado nacional e internacional que geram renda para as fam\u00edlias das comunidades.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-group is-vertical is-layout-flex wp-container-core-group-is-layout-3 wp-block-group-is-layout-flex\">\n<p class=\"has-text-align-center\"><a href=\"https:\/\/www.instagram.com\/p\/C5HVdtGvRVJ\/?igsh=OGJibHB1M3l5OHJ3\">https:\/\/www.instagram.com\/p\/C5HVdtGvRVJ\/?igsh=OGJibHB1M3l5OHJ3<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><a href=\"https:\/\/www.instagram.com\/p\/C6G0iFsLHZj\/?igsh=MTF6MW9lZjVibm9kdQ==\">https:\/\/www.instagram.com\/p\/C6G0iFsLHZj\/?igsh=MTF6MW9lZjVibm9kdQ==<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><a href=\"https:\/\/www.instagram.com\/reel\/C59LmjQpdwA\/?igsh=dmh6Yms2NXFxMXBj\">https:\/\/www.instagram.com\/reel\/C59LmjQpdwA\/?igsh=dmh6Yms2NXFxMXBj<\/a><\/p>\n<\/div>\n\n\n\n<p><em>As produ\u00e7\u00f5es de arte do povo M\u1ebdb\u00eang\u00f4kre representam os conhecimentos repassados pelos antepassados dos quatro povos associados ao Instituto. Esses artefatos representam a marca da biodiversidade e o controle ambiental dos povos da floresta. Com isso, o IR oficializou os produtos produzidos com a marca <\/em><strong><em>\u201cArte Ind\u00edgena Instituto Raoni\u201d<\/em><\/strong><em> que s\u00e3o produzidos principalmente pelas mulheres e que impulsiona no mercado nacional e internacional a arte produzida com mat\u00e9ria retirada da floresta.&nbsp;<\/em><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"664\" height=\"662\" src=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/artenaturezatecnologia\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/RAONI-06.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-522\" srcset=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/artenaturezatecnologia\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/RAONI-06.jpg 664w, https:\/\/www.ufrgs.br\/artenaturezatecnologia\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/RAONI-06-300x300.jpg 300w, https:\/\/www.ufrgs.br\/artenaturezatecnologia\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/RAONI-06-150x150.jpg 150w\" sizes=\"(max-width: 664px) 100vw, 664px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Imagem 03:&nbsp; logo da marca Arte ind\u00edgena instituto Raoni<br>Fonte: arteindigena.ir<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n<p>A produ\u00e7\u00e3o da arte ind\u00edgena Kayap\u00f3 ganhou propor\u00e7\u00f5es de mercado. A marca \u201cArte ind\u00edgena Instituto Raoni\u201d fortalece a cadeia produtiva das artes produzidas nas comunidades assim como, representa o cotidiano dos povos da floresta e as rela\u00e7\u00f5es de troca com os recursos da natureza. A divulga\u00e7\u00e3o das produ\u00e7\u00f5es da arte dos povos Kayap\u00f3 pode ser visualizada na p\u00e1gina do Instagram @arteindigena.ir<\/p>\n\n\n\n<p><em>Como forma de dar mais visibilidade aos artes\u00e3os e artes\u00e3s de cada povo associado ao IR, foi criado o Livro da Arte ind\u00edgena do Instituto Raoni. Al\u00e9m de divulga a produ\u00e7\u00e3o da arte o livro traz hist\u00f3rias e narrativas dos povos Tapayuna, Trumai, Yudja e M\u1ebdb\u00eang\u00f4kre.<\/em><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"542\" height=\"532\" src=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/artenaturezatecnologia\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/RAONI-07.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-527\" srcset=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/artenaturezatecnologia\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/RAONI-07.jpg 542w, https:\/\/www.ufrgs.br\/artenaturezatecnologia\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/RAONI-07-300x294.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 542px) 100vw, 542px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Imagem 04: Capa do Livro Arte Ind\u00edgena Instituto Raoni<br>Fonte: arteindigena.ir<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><a href=\"https:\/\/www.instagram.com\/p\/C4_eeoFPYgo\/?igsh=d2pkc285cDBmc2Q1\">https:\/\/www.instagram.com\/p\/C4_eeoFPYgo\/?igsh=d2pkc285cDBmc2Q1<\/a><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"529\" height=\"597\" src=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/artenaturezatecnologia\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/RAONI-08.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-526\" srcset=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/artenaturezatecnologia\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/RAONI-08.jpg 529w, https:\/\/www.ufrgs.br\/artenaturezatecnologia\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/RAONI-08-266x300.jpg 266w\" sizes=\"(max-width: 529px) 100vw, 529px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Imagem 05: Arte Ind\u00edgena Yudja&nbsp;&nbsp;<br>Fonte: arteindigena.ir<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><a href=\"https:\/\/www.instagram.com\/p\/CreQ7Fqv_Y_\/?igsh=MTFqdWF5dXZteTNwag\">https:\/\/www.instagram.com\/p\/CreQ7Fqv_Y_\/?igsh=MTFqdWF5dXZteTNwag<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Um dos grupos mais influentes na produ\u00e7\u00e3o da arte ind\u00edgena \u00e9 do povo <em>Yudja<\/em>. As produ\u00e7\u00f5es dos artefatos representam as rela\u00e7\u00f5es desse grupo com a floresta, pois \u00e9 da natureza a mat\u00e9ria prima retirada para a confec\u00e7\u00e3o de materiais e artefatos de arte do povo <em>Yudja<\/em>. S\u00e3o utilizados talhas de madeira para fabrica\u00e7\u00e3o de bancos com figuras de animais, a fibra e a semente do a\u00e7a\u00ed, e os grafismos que representam a imagem de plantas e animais.&nbsp;<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"511\" height=\"473\" src=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/artenaturezatecnologia\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/RAONI-09.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-525\" srcset=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/artenaturezatecnologia\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/RAONI-09.jpg 511w, https:\/\/www.ufrgs.br\/artenaturezatecnologia\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/RAONI-09-300x278.jpg 300w, https:\/\/www.ufrgs.br\/artenaturezatecnologia\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/RAONI-09-270x250.jpg 270w\" sizes=\"(max-width: 511px) 100vw, 511px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Imagem 06: Arte Indigena Trumai<br>Fonte: arteindigena.ir<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><a href=\"https:\/\/www.instagram.com\/p\/CreQGe4PsRm\/?igsh=MWE5Y3FjNnlvaXRxcw==\">https:\/\/www.instagram.com\/p\/CreQGe4PsRm\/?igsh=MWE5Y3FjNnlvaXRxcw==<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Para o povo <em>Trumai<\/em> as rela\u00e7\u00f5es com a natureza est\u00e3o estampadas nas pe\u00e7as produzidas pelo seu povo. S\u00e3o as mulheres que desempenham grande parte da fabrica\u00e7\u00e3o da arte <em>Trumai<\/em>.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"483\" height=\"511\" src=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/artenaturezatecnologia\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/RAONI-10.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-524\" srcset=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/artenaturezatecnologia\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/RAONI-10.jpg 483w, https:\/\/www.ufrgs.br\/artenaturezatecnologia\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/RAONI-10-284x300.jpg 284w\" sizes=\"(max-width: 483px) 100vw, 483px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Imagem 07: Arte Indigena Tapayna<br>Fonte: arteindigena.ir<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><a href=\"https:\/\/www.instagram.com\/p\/CreO2aWvOQ8\/?igsh=eWFmOXV3cDBqaGth\">https:\/\/www.instagram.com\/p\/CreO2aWvOQ8\/?igsh=eWFmOXV3cDBqaGth<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Na representa\u00e7\u00e3o da arte <em>Tapayna<\/em> pode-se observar tanto mulher como os homens na produ\u00e7\u00e3o de suas artes. A cultura material desse povo est\u00e1 representada nos arcos, flechas e cocares que s\u00e3o produzidos pelos homens e nos cestos cuias, colares que s\u00e3o produtos exclusivos das mulheres <em>Tapayna<\/em>.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"538\" height=\"508\" src=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/artenaturezatecnologia\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/RAONI-11.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-523\" srcset=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/artenaturezatecnologia\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/RAONI-11.jpg 538w, https:\/\/www.ufrgs.br\/artenaturezatecnologia\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/RAONI-11-300x283.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 538px) 100vw, 538px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Imagem 08: Arte Indigena<em> <\/em>M\u1ebdb\u00eang\u00f4kre&nbsp;<br>Fonte: arteindigena.ir<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><a href=\"https:\/\/www.instagram.com\/p\/CreNrRJvLb6\/?igsh=bXhranJqYmhjcDQ0\">https:\/\/www.instagram.com\/p\/CreNrRJvLb6\/?igsh=bXhranJqYmhjcDQ0<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>As mulheres <em>M\u1ebdb\u00eang\u00f4kre<\/em> confeccionam sua arte atrav\u00e9s dos ensinamentos repassados de m\u00e3e para filha. Como principal elemento de produ\u00e7\u00e3o, o grafismo se destaca como forma de express\u00e3o, sendo marca que representa a hist\u00f3ria e os conhecimentos de seu povo.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>REFER\u00caNCIAS<\/strong><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-group is-vertical is-layout-flex wp-container-core-group-is-layout-4 wp-block-group-is-layout-flex\">\n<p>FUNBIO. <em>Povo Kayap\u00f3<\/em>. Dispon\u00edvel em: <a href=\"http:\/\/www.funbio.org.br\/povo-kayapo\">www.funbio.org.br\/povo-kayapo<\/a>. Acesso em: 25 jun. 2024, \u00e0s 20:00.<\/p>\n\n\n\n<p>INSTAGRAM. <em>Arte Ind\u00edgena IR<\/em>. Dispon\u00edvel em: <a href=\"http:\/\/www.instagram.com\/arteindigena.ir\">www.instagram.com\/arteindigena.ir<\/a>. Acesso em: 01 jul. 2024, \u00e0s 09:00.<\/p>\n\n\n\n<p>INSTITUTO RAONI. <em>Instituto Raoni<\/em>. Dispon\u00edvel em: <a href=\"http:\/\/www.institutoraoni.org.br\">www.institutoraoni.org.br<\/a>. Acesso em: 26 jun. 2024, \u00e0s 22:35.SOCIOAMBIENTAL. <em>Meb\u00eang\u00f4kre<\/em>. Dispon\u00edvel em: www.pib.socioambiental.org\/pt\/Povo:Meb\u00eang\u00f4kre. Acesso em: 26 jun. 2024, \u00e0s 21:30.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity is-style-wide\"\/>\n\n\n\n<p><sup>1<\/sup> Lucas Pereira de Aquino \u00e9 graduado em Artes Visuais pela Universidade Federal do Amazonas &#8211; UFAM. Graduado em Letras e Literatura pelo Centro Universit\u00e1rio Leonardo Da Vinci \u2013 UNIASSELVI. P\u00f3s-gradua\u00e7\u00e3o em Letras e Literatura Brasileira \u2013 FTED. Metre em Letras em Estudos Lingu\u00edstico &#8211; UFAM. Doutorando em Artes Visuais UFRGS.<a href=\"http:\/\/lattes.cnpq.br\/7325515308637988\">http:\/\/lattes.cnpq.br\/7325515308637988<\/a><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Por: Lucas Pereira de Aquino1 A luta dos povos da floresta para a preserva\u00e7\u00e3o do ecossistema, dos biomas e de seus territ\u00f3rios. \u00c9 com esse pensamento que o povo M\u1ebdb\u00eang\u00f4kre (Kayap\u00f3) e os povos associados ao Instituto Raoni relacionam seus modos de pensar e agir. Como pr\u00e1ticas norteadoras s\u00e3o criadas a\u00e7\u00f5es com base nos conceitos: [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":523,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[49,3],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ufrgs.br\/artenaturezatecnologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/507"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ufrgs.br\/artenaturezatecnologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ufrgs.br\/artenaturezatecnologia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ufrgs.br\/artenaturezatecnologia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ufrgs.br\/artenaturezatecnologia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=507"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.ufrgs.br\/artenaturezatecnologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/507\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":529,"href":"https:\/\/www.ufrgs.br\/artenaturezatecnologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/507\/revisions\/529"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ufrgs.br\/artenaturezatecnologia\/wp-json\/wp\/v2\/media\/523"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ufrgs.br\/artenaturezatecnologia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=507"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ufrgs.br\/artenaturezatecnologia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=507"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ufrgs.br\/artenaturezatecnologia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=507"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}