﻿{"id":45293,"date":"2024-12-18T14:07:39","date_gmt":"2024-12-18T14:07:39","guid":{"rendered":"https:\/\/www.ufrgs.br\/arteversa\/?p=45293"},"modified":"2026-07-08T13:01:21","modified_gmt":"2026-07-08T13:01:21","slug":"arte-para-adiar-o-fim-do-mundo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.ufrgs.br\/arteversa\/arte-para-adiar-o-fim-do-mundo\/","title":{"rendered":"ARTE PARA ADIAR O FIM DO MUNDO"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-post\" data-elementor-id=\"45293\" class=\"elementor elementor-45293\" data-elementor-post-type=\"post\">\n\t\t\t\t<div data-particle_enable=\"false\" data-particle-mobile-disabled=\"false\" class=\"elementor-element elementor-element-b1bc967 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"b1bc967\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-97a763a elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"97a763a\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">PERCURSO TEM\u00c1TICO:\nARTE PARA ADIAR O FIM DO MUNDO <\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div data-particle_enable=\"false\" data-particle-mobile-disabled=\"false\" class=\"elementor-element elementor-element-c7c67a3 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"c7c67a3\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-02767f7 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"02767f7\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figure class=\"wp-caption\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"566\" src=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/arteversa\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/foto-xadalu04-scaled-1-1024x724.jpg\" class=\"attachment-large size-large wp-image-45259\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/arteversa\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/foto-xadalu04-scaled-1-1024x724.jpg 1024w, https:\/\/www.ufrgs.br\/arteversa\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/foto-xadalu04-scaled-1-300x212.jpg 300w, https:\/\/www.ufrgs.br\/arteversa\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/foto-xadalu04-scaled-1-768x543.jpg 768w, https:\/\/www.ufrgs.br\/arteversa\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/foto-xadalu04-scaled-1-1536x1086.jpg 1536w, https:\/\/www.ufrgs.br\/arteversa\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/foto-xadalu04-scaled-1-2048x1448.jpg 2048w\" sizes=\"(max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figcaption class=\"widget-image-caption wp-caption-text\"> Obra \u201cInvas\u00e3o Colonial: Meu Corpo Nosso Territ\u00f3rio\u201d, de Xadalu. Fonte: bit.ly\/4h704sO<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div data-particle_enable=\"false\" data-particle-mobile-disabled=\"false\" class=\"elementor-element elementor-element-b51b8ba e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"b51b8ba\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div data-particle_enable=\"false\" data-particle-mobile-disabled=\"false\" class=\"elementor-element elementor-element-32eb47b e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"32eb47b\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-894cbd3 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"894cbd3\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"font-weight: 400;\">Os percursos tem\u00e1ticos em torno das publica\u00e7\u00f5es do site s\u00e3o um convite voltado para a forma\u00e7\u00e3o de professores e professoras que atuam no contexto da educa\u00e7\u00e3o b\u00e1sica, ensino superior e em outros contextos educativos a partir de perspectivas distintas de pr\u00e1ticas art\u00edsticas contempor\u00e2neas e da forma como elas podem reverberar nos cotidianos, nas rela\u00e7\u00f5es com os outros e consigo mesmo. Para saber mais sobre essa proposta, acesse<a href=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/arteversa\/o-que-sao-os-percursos-tematicos\/\"> <strong>aqui.<\/strong><\/a><\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-6eeb4b3 elementor-widget elementor-widget-n-accordion\" data-id=\"6eeb4b3\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;default_state&quot;:&quot;all_collapsed&quot;,&quot;max_items_expended&quot;:&quot;one&quot;,&quot;n_accordion_animation_duration&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;ms&quot;,&quot;size&quot;:400,&quot;sizes&quot;:[]}}\" data-widget_type=\"nested-accordion.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"e-n-accordion\" aria-label=\"Accordion. Open links with Enter or Space, close with Escape, and navigate with Arrow Keys\">\n\t\t\t\t\t\t<details id=\"e-n-accordion-item-1160\" class=\"e-n-accordion-item\" >\n\t\t\t\t<summary class=\"e-n-accordion-item-title\" data-accordion-index=\"1\" tabindex=\"0\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"e-n-accordion-item-1160\" >\n\t\t\t\t\t<span class='e-n-accordion-item-title-header'><div class=\"e-n-accordion-item-title-text\"> Gloss\u00e1rio <\/div><\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t<span class='e-n-accordion-item-title-icon'>\n\t\t\t<span class='e-opened' ><i aria-hidden=\"true\" class=\"fas fa-book-open\"><\/i><\/span>\n\t\t\t<span class='e-closed'><i aria-hidden=\"true\" class=\"fas fa-book\"><\/i><\/span>\n\t\t<\/span>\n\n\t\t\t\t\t\t<\/summary>\n\t\t\t\t<div data-particle_enable=\"false\" data-particle-mobile-disabled=\"false\" role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-1160\" class=\"elementor-element elementor-element-785ea4c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"785ea4c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div data-particle_enable=\"false\" data-particle-mobile-disabled=\"false\" role=\"region\" aria-labelledby=\"e-n-accordion-item-1160\" class=\"elementor-element elementor-element-d0ed9b4 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"d0ed9b4\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-835301c elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"835301c\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><b>ANCESTRALIDADE<\/b><\/p><p>Ancestral \u00e9 o que foi. Categoria fundamental \u00e0 espiritualidade africana, ind\u00edgena, entre outras. A ancestralidade pode ser definida de duas formas: como a condi\u00e7\u00e3o de antepassado familiar; ou como o legado ou heran\u00e7a espiritual e moral que o ancestral deixa em proveito de cada um de seus descendentes. De forma geral, reconhecer a ancestralidade nos permite saber de onde viemos e como chegamos at\u00e9 aqui. O reconhecimento da ancestralidade \u00e9 considerado muito importante para compreender e pacificar algumas formas de sentir, ser e estar dos sujeitos.<\/p><p>Saiba mais em: <a href=\"https:\/\/www.ancestralidades.org.br\/home\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">ANCESTRALIDADES<\/a> e <a href=\"https:\/\/www.nonada.com.br\/glossario-do-pensamento-contracolonial-brasileiro\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Gloss\u00e1rio do pensamento contracolonial brasileiro<\/a><\/p><p><b>ARTE IND\u00cdGENA CONTEMPOR\u00c2NEA<\/b><\/p><p>Antes de tudo, a arte ind\u00edgena contempor\u00e2nea emerge do protagonismo da produ\u00e7\u00e3o art\u00edstica e do modo de pensar dos artistas ind\u00edgenas.\u00a0Nesse sentido, Jaider Esbell afirma \u201cN\u00e3o h\u00e1 como falar em arte ind\u00edgena contempor\u00e2nea sem falar dos ind\u00edgenas, sem falar de direito \u00e0 terra e \u00e0 vida (&#8230;) A arte ind\u00edgena contempor\u00e2nea nesse sentido est\u00e1 para muito al\u00e9m das molduras e estruturas. A arte ind\u00edgena contempor\u00e2nea purifica-se filtrando em si mesma com a for\u00e7a da espiritualidade, seu n\u00facleo. A arte ind\u00edgena encosta na arte geral enquanto sistemas pr\u00f3prios, mas elas n\u00e3o se fundem nem se confundem totalmente,\u00a0a priori.\u201d (Esbell, 2018).<\/p><p>Saiba mais em: <a href=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/arteversa\/arte-contemporanea-indigena-territorios-e-pertencimento\/\">ARTE IND\u00cdGENA CONTEMPOR\u00c2NEA, TERRIT\u00d3RIOS E PERTENCIMENTO e<\/a><a href=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/arteversa\/arte-indigena-contemporanea-olhares-e-busca-de-uma-professora-de-artes-visuais\/\">ARTE IND\u00cdGENA CONTEMPOR\u00c2NEA: olhares e busca de uma professora de artes visuais.<\/a><\/p><p><strong>PARANGOL\u00c9<\/strong><\/p><p>O conceito de <strong>Parangol\u00e9<\/strong>, criado pelo artista brasileiro <strong>H\u00e9lio Oiticica<\/strong>, \u00e9 uma das manifesta\u00e7\u00f5es da arte contempor\u00e2nea desenvolvida na d\u00e9cada de 1960. O Parangol\u00e9 \u00e9 uma obra de arte vest\u00edvel, composta por capas, bandeiras, estandartes e objetos feitos de tecido, pl\u00e1stico, papel e outros materiais, \u00e0s vezes com frases pol\u00edticas ou po\u00e9ticas, que s\u00f3 ganham sentido quando plenamente acionados pelo corpo do espectador-participante. Mobilizado na cultura popular brasileira, especialmente pelas viv\u00eancias de Oiticica com a comunidade do <strong>Morro da Mangueira<\/strong> no Rio de Janeiro, o Parangol\u00e9 reflete uma fus\u00e3o entre arte, samba, corpo e cotidiano.<\/p><p>Saiba mais em: <a href=\"https:\/\/projetoho.com.br\/pt\/home\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">https:\/\/projetoho.com.br\/pt\/home\/<\/a><\/p><p><b>CRISE CLIM\u00c1TICA<\/b><\/p><p style=\"margin: 0cm; text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'Arial',sans-serif;\">A crise clim\u00e1tica \u00e9 um estado de emerg\u00eancia global resultante de mudan\u00e7as r\u00e1pidas e intensas no clima do planeta, amplificadas principalmente pelo aquecimento global. Essa quest\u00e3o \u00e9 causada, em grande parte, pelas atividades humanas, como a emiss\u00e3o excessiva de gases de efeito estufa (provenientes da queima de combust\u00edveis f\u00f3sseis), o desmatamento, a manipula\u00e7\u00e3o de ecossistemas e os padr\u00f5es de consumo insustent\u00e1veis. Mais do que uma quest\u00e3o ambiental, a crise clim\u00e1tica representa um desafio \u00e9tico, pol\u00edtico e cultural, exigindo mudan\u00e7as estruturais urgentes nas pol\u00edticas globais, nos h\u00e1bitos de consumo e nas pr\u00e1ticas de produ\u00e7\u00e3o para mitigar seus efeitos e garantir a sustentabilidade do planeta.<\/span><\/p><p style=\"margin: 0cm; text-align: justify;\"><span style=\"font-family: 'Arial',sans-serif;\">Saiba mais em: <a href=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/arteversa\/cenas-e-imagens-da-enchente-memoria-coletiva-do-arteversa\/\">A \u00e1gua foi at\u00e9 aqui e Cenas e imagens da enchente: mem\u00f3ria coletiva do Arteversa.<\/a><\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/details>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div data-particle_enable=\"false\" data-particle-mobile-disabled=\"false\" class=\"elementor-element elementor-element-b736b0f e-con-full e-flex e-con e-parent\" data-id=\"b736b0f\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t<div data-particle_enable=\"false\" data-particle-mobile-disabled=\"false\" class=\"elementor-element elementor-element-afac2c6 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"afac2c6\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1e11a69 elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"1e11a69\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><strong>Os ind\u00edgenas j\u00e1 t\u00eam vivido o fim do mundo h\u00e1 muito tempo. Suas terras, seus corpos e seus direitos s\u00e3o invadidos estruturalmente. Xadalu atenta para essas viol\u00eancias, den\u00fancias e resist\u00eancias do povo ind\u00edgena que alerta, n\u00e3o s\u00f3 para as injusti\u00e7as com o seu povo, mas para o fim do mundo.<\/strong><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-aa29a1b elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"aa29a1b\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">MAS POR QUE ADIAR O FIM DO MUNDO?<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div data-particle_enable=\"false\" data-particle-mobile-disabled=\"false\" class=\"elementor-element elementor-element-2c6c7d5 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"2c6c7d5\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-ea7e444 elementor-widget__width-initial elementor-widget-laptop__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"ea7e444\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><b>Inspirado <\/b>na\u00a0\u00a0obra de Ailton Krenak \u201c IDEIAS PARA ADIAR O FIM DO MUNDO\u201d te convidamos a emaranhar-se pela\u00a0 arte contempor\u00e2nea e pela ancestralidade s\u00e1bia do ch\u00e3o e das \u00e1guas sagradas que habitamos. Mas por que adiar o fim do mundo?<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div data-particle_enable=\"false\" data-particle-mobile-disabled=\"false\" class=\"elementor-element elementor-element-604b5b9 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"604b5b9\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-469e915 elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"469e915\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><em>\u201cQuando despersonalizamos o rio, a montanha, quando tiramos deles os seus sentidos, considerando que isso \u00e9 atributo exclusivo dos humanos, n\u00f3s liberamos esses lugares para que se tornem res\u00edduos da atividade industrial e extrativista. Do nosso div\u00f3rcio das integra\u00e7\u00f5es e intera\u00e7\u00f5es com a nossa m\u00e3e , a terra, resulta que ela est\u00e1 nos deixando \u00f3rf\u00e3os, n\u00e3o s\u00f3 aos que em diferente gradua\u00e7\u00e3o s\u00e3o chamados de \u00edndios, ind\u00edgenas ou povos ind\u00edgenas, mas a todos\u201d (Posf\u00e1cio de Eduardo Viveiros, Ideias para adiar o fim do mundo)\u00a0<\/em><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5b1840c elementor-widget__width-initial elementor-widget-laptop__width-initial elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"5b1840c\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Caminha conosco nesse percurso atravessado por quest\u00f5es ambientais, ancestralidade e arte contempor\u00e2nea<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div data-particle_enable=\"false\" data-particle-mobile-disabled=\"false\" class=\"elementor-element elementor-element-7d230d6 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"7d230d6\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div data-particle_enable=\"false\" data-particle-mobile-disabled=\"false\" class=\"elementor-element elementor-element-3b8b1c9 e-grid e-con-full e-con e-child\" data-id=\"3b8b1c9\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-48d0fae elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"48d0fae\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Para a cosmologia do povo Macuxi, a Cobra Grande \u00e9 uma guardi\u00e3 das \u00e1guas subterr\u00e2neas. Ela ficaria embaixo da terra, sendo respons\u00e1vel pelas \u00e1guas que jorram das nascentes. Nesse sentido, <a href=\"https:\/\/colecionadordesacis.com.br\/2020\/10\/06\/poranduba-92-jaider-esbell\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Jaider<\/a> afirma que \u201c a transforma\u00e7\u00e3o da vida vem por meio de um estado de encantamento\u201d e a cobra representa a capacidade de transforma\u00e7\u00e3o.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-baecbc3 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"baecbc3\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figure class=\"wp-caption\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img decoding=\"async\" width=\"540\" height=\"531\" src=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/arteversa\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/1.-Instalacao-Entidades-2021-de-Jaider-Esbell.jpeg\" class=\"attachment-large size-large wp-image-44454\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/arteversa\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/1.-Instalacao-Entidades-2021-de-Jaider-Esbell.jpeg 540w, https:\/\/www.ufrgs.br\/arteversa\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/1.-Instalacao-Entidades-2021-de-Jaider-Esbell-300x295.jpeg 300w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figcaption class=\"widget-image-caption wp-caption-text\">  Instala\u00e7\u00e3o Entidades, 2021, Jaider Esbell<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div data-particle_enable=\"false\" data-particle-mobile-disabled=\"false\" class=\"elementor-element elementor-element-0728919 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"0728919\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-e297f7a elementor-widget elementor-widget-button\" data-id=\"e297f7a\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"button.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-button-wrapper\">\n\t\t\t\t\t<a class=\"elementor-button elementor-button-link elementor-size-sm\" href=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/arteversa\/arte-indigena-contemporanea-olhares-e-busca-de-uma-professora-de-artes-visuais\/\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-button-content-wrapper\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-button-icon\">\n\t\t\t\t<i aria-hidden=\"true\" class=\"fas fa-mouse-pointer\"><\/i>\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-button-text\">Sobre Jaider Esbell<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div data-particle_enable=\"false\" data-particle-mobile-disabled=\"false\" class=\"elementor-element elementor-element-0b773d6 e-con-full e-flex e-con e-parent\" data-id=\"0b773d6\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t<div data-particle_enable=\"false\" data-particle-mobile-disabled=\"false\" class=\"elementor-element elementor-element-c801dc0 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"c801dc0\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5d47e33 elementor-widget__width-initial elementor-widget-mobile__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"5d47e33\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"font-weight: 400;\">A arte contempor\u00e2nea \u00e9 um caminho, uma possibilidade, uma flecha que nos atravessa e pode nos mobilizar.&nbsp; Em um trabalho docente, podemos trabalhar a dimens\u00e3o ambiental n\u00e3o apenas atrav\u00e9s do filtro da trag\u00e9dia, mas tamb\u00e9m pela sua dimens\u00e3o ancestral e est\u00e9tica?&nbsp; Ancestralidade esta que pode ser percebida e vivenciada atrav\u00e9s de uma consci\u00eancia est\u00e9tica que se faz atrav\u00e9s da arte contempor\u00e2nea, na cria\u00e7\u00e3o de um novo olhar em rela\u00e7\u00e3o a n\u00f3s mesmos e com o meio onde vivemos. A arte contempor\u00e2nea e suas multilinguagens nos convidam a diversas experi\u00eancias que nos atravessam.&nbsp;<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-9244e00 elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"9244e00\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">PISAR O IMPROV\u00c1VEL CH\u00c3O E SUSTENTAR O C\u00c9U ACIMA DE NOSSAS CABE\u00c7AS<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div data-particle_enable=\"false\" data-particle-mobile-disabled=\"false\" class=\"elementor-element elementor-element-404ceb1 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"404ceb1\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-f257e44 elementor-widget__width-initial elementor-widget-laptop__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"f257e44\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"font-weight: 400;\">&#8220;Devo dizer que meu atuar ecoa para um sentido da arte que puxamos para n\u00f3s ind\u00edgenas em rela\u00e7\u00e3o ao grande mundo. Fazemos pol\u00edtica de resist\u00eancia declarada com a arte em contexto contempor\u00e2neo aberto. Em contexto fechado, ressignificamos nossas estruturas culturais e sociais com arte e espiritualidade em um m\u00fatuo alimentar de energias para compor\u00a0<\/span><b>a grande urg\u00eancia de sustentar o c\u00e9u acima de nossas cabe\u00e7as&#8221;<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">. (ESBELL, 2018)<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div data-particle_enable=\"false\" data-particle-mobile-disabled=\"false\" class=\"elementor-element elementor-element-6e7a565 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"6e7a565\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div data-particle_enable=\"false\" data-particle-mobile-disabled=\"false\" class=\"elementor-element elementor-element-3ec69cf e-grid e-con-full e-con e-child\" data-id=\"3ec69cf\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3cb99bb elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"3cb99bb\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/arteversa\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/Vicuna_Cecilia-1.jpg\" title=\"Vicuna_Cecilia 1\" alt=\"Vicuna_Cecilia 1\" loading=\"lazy\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-da49811 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"da49811\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"font-weight: 400;\">Registrar \u00e9 uma forma de manter viva a mem\u00f3ria. Os quipus, para os Incas, <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">\u00a0eram ferramentas de registro escrito e num\u00e9rico, feitos com cord\u00f5es de algod\u00e3o, l\u00e3 de lhama ou de alpaca.\u00a0 Reativando uma forma de registro ancestral, Cec\u00edlia Vicu\u00f1a nos convida a questionar<\/span><\/i><a href=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/arteversa\/cecilia-vicuna-arte-precaria-memoria-ancestralidade\/\"> <span style=\"font-weight: 400;\">de que modo registramos nossas mem\u00f3rias, escrevemos sobre n\u00f3s mesmos e sobre aqueles que nos antecederam? Conseguimos\u00a0<\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">palavrar mais<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">, abrir as palavras em busca de novas rela\u00e7\u00f5es e significados? O modo como lidamos com a precariedade, com os ritmos e movimentos da natureza tamb\u00e9m pode ser pedag\u00f3gico?\u00a0\u00a0<\/span><\/a><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div data-particle_enable=\"false\" data-particle-mobile-disabled=\"false\" class=\"elementor-element elementor-element-03d879c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"03d879c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div data-particle_enable=\"false\" data-particle-mobile-disabled=\"false\" class=\"elementor-element elementor-element-9b608da e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"9b608da\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-22f777c elementor-align-right elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-button\" data-id=\"22f777c\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"button.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-button-wrapper\">\n\t\t\t\t\t<a class=\"elementor-button elementor-button-link elementor-size-sm\" href=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/arteversa\/cecilia-vicuna-arte-precaria-memoria-ancestralidade\/\" target=\"_blank\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-button-content-wrapper\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-button-icon\">\n\t\t\t\t<i aria-hidden=\"true\" class=\"fas fa-mouse-pointer\"><\/i>\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-button-text\">Sobre Cec\u00edlia Vicu\u00f1a<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2a63eb0 elementor-widget__width-initial elementor-widget-laptop__width-initial elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"2a63eb0\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">COMO NOS VESTIR DOS MANTOS DA ANCESTRALIDADE NA CONTEMPORANEIDADE? COMO DAN\u00c7AR AO SONS DA NATUREZA COMO UM PARANGOL\u00c9 SAGRADO E BELO? COMO SER ATRAVESSADO PELA ARTE E PELA NATUREZA?  O QUE \u00c9 SER ANCESTRAL NA CONTEMPORANEIDADE?\n<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div data-particle_enable=\"false\" data-particle-mobile-disabled=\"false\" class=\"elementor-element elementor-element-375c7f6 e-con-full e-flex e-con e-parent\" data-id=\"375c7f6\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t<div data-particle_enable=\"false\" data-particle-mobile-disabled=\"false\" class=\"elementor-element elementor-element-979b4a1 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"979b4a1\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-b17b422 elementor-widget__width-initial elementor-widget-mobile__width-initial elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"b17b422\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">FLECHAS QUE NOS ATRAVESSAM:\n AS EXPERI\u00caNCIAS\n<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3232152 elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"3232152\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><b>Viver a ancestralidade na \u00e9poca contempor\u00e2nea ressoa em como lidamos com a nossa rela\u00e7\u00e3o com os rios e as \u00e1guas da nossa cidade, como nos relacionamos com a natureza, com o que consumimos, como atuamos no mundo.<\/b><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div data-particle_enable=\"false\" data-particle-mobile-disabled=\"false\" class=\"elementor-element elementor-element-9e39203 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"9e39203\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-e2d8cd9 elementor-widget__width-initial elementor-widget-laptop__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"e2d8cd9\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"font-weight: 400;\">\u201cSempre estivemos perto da \u00e1gua, mas parece que aprendemos muito pouco com a fala dos rios\u201d. <\/span><\/p><p><span style=\"font-weight: 400;\">Ailton Krenak<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div data-particle_enable=\"false\" data-particle-mobile-disabled=\"false\" class=\"elementor-element elementor-element-3893fe8 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"3893fe8\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div data-particle_enable=\"false\" data-particle-mobile-disabled=\"false\" class=\"elementor-element elementor-element-a0a90ad e-grid e-con-full e-con e-child\" data-id=\"a0a90ad\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-9cc53b1 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"9cc53b1\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"font-weight: 400;\">Carolina Caycedo prop\u00f5e geocoreografias que chamam a aten\u00e7\u00e3o de que n\u00e3o estamos alheios ao lugar em que vivemos, ou pelo menos, n\u00e3o dever\u00edamos estar. Ela nos faz pensar sobre os rios que nos cercam. Os rios da sua cidade est\u00e3o vivos?<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-65bfe7b elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"65bfe7b\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/arteversa\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/GEOCHOREOGRAPHIES-2015_0000_Layer-4-1.jpg\" title=\"GEOCHOREOGRAPHIES-2015_0000_Layer-4-1\" alt=\"GEOCHOREOGRAPHIES-2015_0000_Layer-4-1\" loading=\"lazy\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div data-particle_enable=\"false\" data-particle-mobile-disabled=\"false\" class=\"elementor-element elementor-element-2a635f3 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"2a635f3\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2a1c422 elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"2a1c422\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figure class=\"wp-caption\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/arteversa\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/GEOCHOREOGRAPHIES-2015_0001_Layer-3-1.jpg\" title=\"GEOCHOREOGRAPHIES-2015_0001_Layer-3-1\" alt=\"GEOCHOREOGRAPHIES-2015_0001_Layer-3-1\" loading=\"lazy\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figcaption class=\"widget-image-caption wp-caption-text\">Carolina Caycedo- Geochoreographies Series 2015<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div data-particle_enable=\"false\" data-particle-mobile-disabled=\"false\" class=\"elementor-element elementor-element-122daa7 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"122daa7\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-44a872a elementor-align-right elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-button\" data-id=\"44a872a\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"button.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-button-wrapper\">\n\t\t\t\t\t<a class=\"elementor-button elementor-button-link elementor-size-sm\" href=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/arteversa\/carolina-caycedo-os-rios-da-sua-cidade-estao-vivos\/\" target=\"_blank\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-button-content-wrapper\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-button-icon\">\n\t\t\t\t<i aria-hidden=\"true\" class=\"fas fa-mouse-pointer\"><\/i>\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-button-text\">Sobre Carolina Caycedo<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div data-particle_enable=\"false\" data-particle-mobile-disabled=\"false\" class=\"elementor-element elementor-element-e015bb6 e-con-full e-flex e-con e-parent\" data-id=\"e015bb6\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t<div data-particle_enable=\"false\" data-particle-mobile-disabled=\"false\" class=\"elementor-element elementor-element-f4ed4f1 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"f4ed4f1\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div data-particle_enable=\"false\" data-particle-mobile-disabled=\"false\" class=\"elementor-element elementor-element-46afc47 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"46afc47\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div data-particle_enable=\"false\" data-particle-mobile-disabled=\"false\" class=\"elementor-element elementor-element-1afa504 e-grid e-con-full e-con e-child\" data-id=\"1afa504\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-c36527c elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"c36527c\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figure class=\"wp-caption\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/avabrum.org.br\/secura-humana-realiza-performance-na-av-paulista-em-ato-por-pedido-de-justica-e-pelas-vitimas-da-vale-de-brumadinho\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\n\t\t\t\t\t\t\t<img decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"577\" src=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/arteversa\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Captura-de-tela-2024-05-24-223728-1-1024x738.png\" class=\"attachment-large size-large wp-image-45333\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/arteversa\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Captura-de-tela-2024-05-24-223728-1-1024x738.png 1024w, https:\/\/www.ufrgs.br\/arteversa\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Captura-de-tela-2024-05-24-223728-1-300x216.png 300w, https:\/\/www.ufrgs.br\/arteversa\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Captura-de-tela-2024-05-24-223728-1-768x554.png 768w, https:\/\/www.ufrgs.br\/arteversa\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Captura-de-tela-2024-05-24-223728-1.png 1161w\" sizes=\"(max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figcaption class=\"widget-image-caption wp-caption-text\">Performance \u201cSimula\u00e7\u00e3o de um levante\u201d com secura humana, 2024. Fonte: link na imagem.<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-85bf56e elementor-widget elementor-widget-button\" data-id=\"85bf56e\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"button.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-button-wrapper\">\n\t\t\t\t\t<a class=\"elementor-button elementor-button-link elementor-size-sm\" href=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/arteversa\/a-agua-foi-ate-aqui-e-agora\/\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-button-content-wrapper\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-button-icon\">\n\t\t\t\t<i aria-hidden=\"true\" class=\"fas fa-mouse-pointer\"><\/i>\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-button-text\">Sobre Secura Humana <\/span>\n\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div data-particle_enable=\"false\" data-particle-mobile-disabled=\"false\" class=\"elementor-element elementor-element-a701646 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"a701646\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-f3672e8 elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"f3672e8\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><strong>REGISTRAR TRAG\u00c9DIAS CLIM\u00c1TICAS ATRAV\u00c9S DA ARTE POSSIBILITA ADICIONAR UM OLHAR SENS\u00cdVEL E POL\u00cdTICO AO QUE VEM ACONTECENDO NAS NOSSAS TERRAS. O COLETIVO SECURA HUMANA, EM UM LEVANTE, FAZ UMA DEN\u00daNCIA EM MEM\u00d3RIA \u00c0 TRAG\u00c9DIA DO ROMPIMENTO DA BARRAGEM DE BRUMADINHO E QUESTIONA: COMO AS MARCAS DEIXADAS PELA \u00c1GUA, SEJAM AS MARCAS DE UMA TRAG\u00c9DIA OU DO FLORESCIMENTO DE UMA NOVA PLANTA\u00c7\u00c3O, PODEM DESPERTAR UM OLHAR PARA A VIDA EM COMUM?<\/strong><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div data-particle_enable=\"false\" data-particle-mobile-disabled=\"false\" class=\"elementor-element elementor-element-5ad24c3 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"5ad24c3\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-117c4ba elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"117c4ba\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"font-weight: 400;\">Enquanto a ancestralidade nos convidava a mergulhar nos rios e fincar o p\u00e9 na terra, na contemporaneidade, estamos sendo soterrados por tudo o que consumimos, como alerta o artista <\/span><span style=\"font-weight: 400;\">Daniel Canogar.<\/span><span style=\"font-weight: 400;\"> Estamos perdendo a nossa liga\u00e7\u00e3o org\u00e2nica com a natureza, sendo engolidos pelo que descartamos e consumimos, nos afastando do cuidado com a terra.\u00a0<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div data-particle_enable=\"false\" data-particle-mobile-disabled=\"false\" class=\"elementor-element elementor-element-4e5b4f9 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"4e5b4f9\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-366a1d3 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"366a1d3\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figure class=\"wp-caption\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/www.arteinformado.com\/agenda\/f\/daniel-canogar-65259\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\n\t\t\t\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"658\" height=\"438\" src=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/arteversa\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Daniel_Canogar_Vortice_Small_1.jpg\" class=\"attachment-large size-large wp-image-45337\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/arteversa\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Daniel_Canogar_Vortice_Small_1.jpg 658w, https:\/\/www.ufrgs.br\/arteversa\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Daniel_Canogar_Vortice_Small_1-300x200.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 658px) 100vw, 658px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figcaption class=\"widget-image-caption wp-caption-text\">DANIEL CANOGAR. V\u00f3rtice 1. 2011. Fotografia. Fonte: link na imagem.<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-28d79d3 elementor-widget elementor-widget-button\" data-id=\"28d79d3\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"button.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-button-wrapper\">\n\t\t\t\t\t<a class=\"elementor-button elementor-button-link elementor-size-sm\" href=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/arteversa\/daniel-canogar-que-geologias-sao-possiveis-com-nossos-vestigios\/\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-button-content-wrapper\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-button-icon\">\n\t\t\t\t<i aria-hidden=\"true\" class=\"fas fa-mouse-pointer\"><\/i>\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-button-text\">Sobre Daniel Canogar<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div data-particle_enable=\"false\" data-particle-mobile-disabled=\"false\" class=\"elementor-element elementor-element-3d7e051 e-con-full e-flex e-con e-parent\" data-id=\"3d7e051\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t<div data-particle_enable=\"false\" data-particle-mobile-disabled=\"false\" class=\"elementor-element elementor-element-e46592f e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"e46592f\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div data-particle_enable=\"false\" data-particle-mobile-disabled=\"false\" class=\"elementor-element elementor-element-7af9924 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"7af9924\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-51323fb elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"51323fb\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><b>DO SONHO E DA TERRA (ATRAVESSAMENTOS E EXPERI\u00caNCIAS)<\/b><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div data-particle_enable=\"false\" data-particle-mobile-disabled=\"false\" class=\"elementor-element elementor-element-8161f55 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"8161f55\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3178e3c elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"3178e3c\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>A partir da leitura dessa sugest\u00e3o de percurso tem\u00e1tico em torno das obras dos artistas Xadalu, Jaider Esbell, Cec\u00edlia Vicu\u00f1a, coletivo Secura Humana e Daniel Canogar, que estrat\u00e9gias metodol\u00f3gicas podem advir dessas reflex\u00f5es e provoca\u00e7\u00f5es est\u00e9ticas? Como vislumbrar processos pedag\u00f3gicos que aproximem professores e estudantes da tem\u00e1tica desses artistas? Que a\u00e7\u00e3o\/experi\u00eancia est\u00e9tica inspirada pelas obras dos artistas pode-se experimentar com os estudantes?<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div data-particle_enable=\"false\" data-particle-mobile-disabled=\"false\" class=\"elementor-element elementor-element-bda083c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"bda083c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-02155ba elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"02155ba\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>H\u00e1 demandas ambientais urgentes no seu entorno (col\u00e9gio, bairro, cidade, estado&#8230;)? Como provocar os estudantes a mobiliza\u00e7\u00e3o atrav\u00e9s da arte (m\u00fasica, performance teatral, artes visuais, dan\u00e7a, audiovisual, entre outros)?<\/p><p>Quais materialidades, t\u00e9cnicas, linguagens, textos multimodais, voc\u00ea poderia utilizar para abordar as provoca\u00e7\u00f5es dos artistas? Como ressignificar as obras a partir do contexto ambiental em que todos n\u00f3s atuamos?<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div data-particle_enable=\"false\" data-particle-mobile-disabled=\"false\" class=\"elementor-element elementor-element-111750c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"111750c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-7e6df1d elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"7e6df1d\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><b>E POR FIM (ADIADO)<\/b><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div data-particle_enable=\"false\" data-particle-mobile-disabled=\"false\" class=\"elementor-element elementor-element-028b3b6 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"028b3b6\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div data-particle_enable=\"false\" data-particle-mobile-disabled=\"false\" class=\"elementor-element elementor-element-7ae6e4b e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"7ae6e4b\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-612c2bf elementor-widget elementor-widget-video\" data-id=\"612c2bf\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;youtube_url&quot;:&quot;https:\\\/\\\/www.youtube.com\\\/watch?v=JQfvdV3_GJ0&quot;,&quot;video_type&quot;:&quot;youtube&quot;,&quot;controls&quot;:&quot;yes&quot;}\" data-widget_type=\"video.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-wrapper elementor-open-inline\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-video\"><\/div>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div data-particle_enable=\"false\" data-particle-mobile-disabled=\"false\" class=\"elementor-element elementor-element-1e5cb55 e-con-full e-flex e-con e-parent\" data-id=\"1e5cb55\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t<div data-particle_enable=\"false\" data-particle-mobile-disabled=\"false\" class=\"elementor-element elementor-element-c76e108 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"c76e108\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-c47653b elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"c47653b\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><strong>Texto e pesquisa:\u00a0<\/strong>Alexandre Santiago, Lobna Essaba, Clarissa Nunes e Luciana Loponte.<\/p><p><strong>Revis\u00e3o e edi\u00e7\u00e3o:\u00a0<\/strong>Lobna Essaba, Clarissa Nunes e Luciana Loponte.<\/p><p><strong>Ilustra\u00e7\u00e3o:\u00a0<\/strong>Clarissa Nunes.<\/p><p>_____________________________________________________________<\/p><p><b>Refer\u00eancias<\/b><\/p><p><span style=\"font-weight: 400;\">Elni Elisa Willms; Rafael Nogueira Costa; Rog\u00e9rio de Almeida; Mich\u00e8le Sato (in memoriam) (organizadores). Sementes da arte-educa\u00e7\u00e3o-ambiental. \/ S\u00e3o Paulo: FEUSP, 2024.<\/span><\/p><p><span style=\"font-weight: 400;\">Krenak, Ailton. Ideias para adiar o fim do mundo. S\u00e3o Paulo: Companhia das Letras,2020<\/span><\/p><p><span style=\"font-weight: 400;\">Krenak, Ailton. Futuro ancestral.. S\u00e3o Paulo: Companhia das Letras,2022.\u00a0<\/span><\/p><p><b>Sites para pesquisa e amplia\u00e7\u00e3o<\/b><\/p><p><span style=\"text-decoration: underline;\"><a href=\"https:\/\/www.masp.org.br\/exposicoes\/mahku-miracoes#:~:text=O%20MAHKU%20(Movimento%20dos%20Artistas,rio%20Jord%C3%A3o%2C%20estado%20do%20Acre\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">COLETIVO IND\u00cdGENA MAHKU<\/span><\/a><\/span><\/p><p><span style=\"text-decoration: underline;\"><a href=\"http:\/\/www.jaideresbell.com.br\/site\/sobre-o-artista\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">Jaider Esbell<\/span><\/a><\/span><\/p><p><span style=\"text-decoration: underline;\"><a href=\"https:\/\/www.itaucultural.org.br\/secoes\/podcasts\/mekukradja\/denilson-baniwa-mekukradja\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">Artista ind\u00edgena Denilson Baniwa<\/span><\/a><\/span><\/p><p><span style=\"text-decoration: underline;\"><a href=\"https:\/\/www.sp-arte.com\/editorial\/os-saberes-ancestrais-na-arte-contemporanea-do-sp-arte-viewing-room\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">Saberes ancestrais e arte contempor\u00e2nea<\/span><\/a><\/span><\/p><p><span style=\"text-decoration: underline;\"><a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/channel\/UCPDzROKhAef64slf-vptTrA\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">ka\u00ea Guajajara<\/span><\/a><\/span><\/p><p><span style=\"text-decoration: underline;\"><a href=\"https:\/\/colecionadordesacis.com.br\/2020\/10\/06\/poranduba-92-jaider-esbell\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">Entrevista em \u00e1udio e texto com Jaider Esbell<\/span><\/a><\/span><\/p><p><span style=\"text-decoration: underline;\"><a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=JLTY7t8c_x0\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"font-weight: 400;\">LIXO EXTRAORDIN\u00c1RIO de Vik Muniz\u00a0<\/span><\/a><\/span><\/p><p><span style=\"text-decoration: underline;\"><a href=\"http:\/\/Https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=h30BO_6kFNM\" data-wplink-url-error=\"true\"><span style=\"font-weight: 400;\">ILHA DAS FLORES de Jorge Furtado<\/span><\/a><\/span><\/p><p>\u00a0<\/p><p>\u00a0<\/p><p>\u00a0<\/p><p>\u00a0<\/p><p><strong>Voc\u00ea pode fazer download deste percurso adaptado para PDF <a href=\"https:\/\/chasquebox.ufrgs.br\/public\/fb4b0d\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"color: #800000;\">aqui<\/span>.<\/a> Na \u00faltima p\u00e1gina deste arquivo voc\u00ea encontrar\u00e1 uma zine para impress\u00e3o e compartilhamento.\u00a0 \u00a0<\/strong><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Os ind\u00edgenas j\u00e1 t\u00eam vivido o fim do mundo h\u00e1 muito tempo. Suas terras, seus corpos e seus direitos s\u00e3o invadidos estruturalmente. Xadalu e outros artistas atentam para essas viol\u00eancias, den\u00fancias e resist\u00eancias do povo ind\u00edgena que alerta, n\u00e3o s\u00f3 para as injusti\u00e7as com o seu povo, mas para o fim do mundo.<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":44454,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[676],"tags":[338,299,593,688,690],"class_list":["post-45293","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-percursos","tag-ancestralidade","tag-arte-e-educacao","tag-arte-indigena-contemporanea","tag-crise-climatica","tag-questoes-ambientais"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ufrgs.br\/arteversa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/45293","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ufrgs.br\/arteversa\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ufrgs.br\/arteversa\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ufrgs.br\/arteversa\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ufrgs.br\/arteversa\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=45293"}],"version-history":[{"count":104,"href":"https:\/\/www.ufrgs.br\/arteversa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/45293\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":46177,"href":"https:\/\/www.ufrgs.br\/arteversa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/45293\/revisions\/46177"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ufrgs.br\/arteversa\/wp-json\/wp\/v2\/media\/44454"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ufrgs.br\/arteversa\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=45293"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ufrgs.br\/arteversa\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=45293"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ufrgs.br\/arteversa\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=45293"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}