{"id":6144,"date":"2020-03-02T07:30:00","date_gmt":"2020-03-02T10:30:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/?p=6144"},"modified":"2020-04-22T14:25:24","modified_gmt":"2020-04-22T17:25:24","slug":"ensaio-marco","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/ensaio-marco\/","title":{"rendered":"Ensaio | Mar\u00e7o 2020"},"content":{"rendered":"\n<h2 class=\"wp-block-heading\">* Publicado na Edi\u00e7\u00e3o 230 do JU<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nossas hist\u00f3rias s\u00e3o feitas de espectralidades. Constituem um jogo paradoxal em que assombra\u00e7\u00f5es, espectadores e exorcistas se confundem. Acontecimentos e pr\u00e1ticas consideradas mortas obsessivamente retornam. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">A exposi\u00e7\u00e3o de 18 aquarelas em grande formato no Centro Cultural da UFRGS, apresentada no m\u00eas de dezembro passado, parte do projeto de extens\u00e3o Mem\u00f3ria \u2013 50 anos dos expurgos da UFRGS, fez emergir um campo privilegiado de fantasmagorias. Sem d\u00favida, uma das atividades mais intensas que j\u00e1 experimentei. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Por 40 dias e noites me submeti a uma esp\u00e9cie de transe vertiginoso. Circulei com pessoas nunca vistas, batalhas perdidas, gritos esquecidos e gestos estranhos, carregados de muita express\u00e3o. Vi a realidade como desenho, fui perturbado pela arte, obtive o olhar de um louco. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Olhei as pessoas e medi suas sombras, fitei o detalhe dos seus brilhos nas pontas de seus narizes, a posi\u00e7\u00e3o dos olhos, a geometria das cenas que se descortinavam. Estive com pol\u00edticos, vivi seus medos, me embrenhei em multid\u00f5es do passado e compartilhei suas trag\u00e9dias. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Foi em meio a essa sanha incessante, em meu apartamento no Bom Fim, numa tarde quente de outubro, que sobreveio o inexplic\u00e1vel comum aos press\u00e1gios e \u00e0s conjura\u00e7\u00f5es. Na tela aberta do notebook que eu usava para capturar e copiar imagens, pousou um filhote de passarinho\u2026. Tal acontecimento fraturou minha vontade, piorou a desordem afetiva, remexeu minhas perturba\u00e7\u00f5es \u00e9ticas e morais e acrescentou uma dimens\u00e3o surreal ao que eu fazia. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Somente quando foi finalizada a exposi\u00e7\u00e3o, plenamente acolhida pelo Centro Cultural, foi que percebi no sil\u00eancio de um respeito profundo e insond\u00e1vel o que aquele p\u00e1ssaro havia conjurado e pressagiado. Isto aconteceu no dia da abertura, durante as palavras finais e emocionadas da professora homenageada Maria Luiza Armando: \u201cVoc\u00eas me reconciliaram com a UFRGS\u201d.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"1000\" height=\"678\" src=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0508-bx-1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-6148\" srcset=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0508-bx-1.jpg 1000w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0508-bx-1-300x203.jpg 300w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0508-bx-1-173x117.jpg 173w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0508-bx-1-768x521.jpg 768w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0508-bx-1-500x339.jpg 500w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0508-bx-1-800x542.jpg 800w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0508-bx-1-162x110.jpg 162w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0508-bx-1-737x500.jpg 737w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0508-bx-1-855x580.jpg 855w\" sizes=\"(max-width: 1000px) 100vw, 1000px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery columns-2 is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\"><ul class=\"blocks-gallery-grid\"><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img decoding=\"async\" width=\"725\" height=\"1000\" src=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0516-bx.jpg\" alt=\"\" data-id=\"6149\" data-full-url=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0516-bx.jpg\" data-link=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/?attachment_id=6149\" class=\"wp-image-6149\" srcset=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0516-bx.jpg 725w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0516-bx-218x300.jpg 218w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0516-bx-85x117.jpg 85w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0516-bx-500x690.jpg 500w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0516-bx-80x110.jpg 80w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0516-bx-363x500.jpg 363w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0516-bx-421x580.jpg 421w\" sizes=\"(max-width: 725px) 100vw, 725px\" \/><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img decoding=\"async\" width=\"639\" height=\"1000\" src=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0530-bx.jpg\" alt=\"\" data-id=\"6150\" data-full-url=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0530-bx.jpg\" data-link=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/?attachment_id=6150\" class=\"wp-image-6150\" srcset=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0530-bx.jpg 639w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0530-bx-192x300.jpg 192w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0530-bx-75x117.jpg 75w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0530-bx-500x782.jpg 500w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0530-bx-70x110.jpg 70w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0530-bx-320x500.jpg 320w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0530-bx-371x580.jpg 371w\" sizes=\"(max-width: 639px) 100vw, 639px\" \/><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1000\" height=\"658\" src=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0529-bx.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-6151\" srcset=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0529-bx.jpg 1000w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0529-bx-300x197.jpg 300w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0529-bx-175x115.jpg 175w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0529-bx-768x505.jpg 768w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0529-bx-500x329.jpg 500w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0529-bx-800x526.jpg 800w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0529-bx-167x110.jpg 167w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0529-bx-740x487.jpg 740w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0529-bx-881x580.jpg 881w\" sizes=\"(max-width: 1000px) 100vw, 1000px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery columns-2 is-cropped wp-block-gallery-2 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\"><ul class=\"blocks-gallery-grid\"><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1000\" height=\"737\" src=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0522-bx.jpg\" alt=\"\" data-id=\"6152\" data-link=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/?attachment_id=6152\" class=\"wp-image-6152\" srcset=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0522-bx.jpg 1000w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0522-bx-300x221.jpg 300w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0522-bx-159x117.jpg 159w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0522-bx-768x566.jpg 768w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0522-bx-500x369.jpg 500w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0522-bx-800x590.jpg 800w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0522-bx-149x110.jpg 149w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0522-bx-678x500.jpg 678w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0522-bx-787x580.jpg 787w\" sizes=\"(max-width: 1000px) 100vw, 1000px\" \/><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1000\" height=\"761\" src=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0524-bx.jpg\" alt=\"\" data-id=\"6153\" data-link=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/?attachment_id=6153\" class=\"wp-image-6153\" srcset=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0524-bx.jpg 1000w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0524-bx-300x228.jpg 300w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0524-bx-154x117.jpg 154w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0524-bx-768x584.jpg 768w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0524-bx-500x381.jpg 500w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0524-bx-800x609.jpg 800w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0524-bx-145x110.jpg 145w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0524-bx-657x500.jpg 657w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0524-bx-762x580.jpg 762w\" sizes=\"(max-width: 1000px) 100vw, 1000px\" \/><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1000\" height=\"750\" src=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0532-bx-1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-6159\" srcset=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0532-bx-1.jpg 1000w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0532-bx-1-300x225.jpg 300w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0532-bx-1-156x117.jpg 156w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0532-bx-1-768x576.jpg 768w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0532-bx-1-500x375.jpg 500w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0532-bx-1-800x600.jpg 800w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0532-bx-1-147x110.jpg 147w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0532-bx-1-667x500.jpg 667w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0532-bx-1-773x580.jpg 773w\" sizes=\"(max-width: 1000px) 100vw, 1000px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery columns-2 is-cropped wp-block-gallery-3 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\"><ul class=\"blocks-gallery-grid\"><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1000\" height=\"764\" src=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0512-bx.jpg\" alt=\"\" data-id=\"6156\" data-link=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/?attachment_id=6156\" class=\"wp-image-6156\" srcset=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0512-bx.jpg 1000w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0512-bx-300x229.jpg 300w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0512-bx-153x117.jpg 153w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0512-bx-768x587.jpg 768w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0512-bx-500x382.jpg 500w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0512-bx-800x611.jpg 800w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0512-bx-144x110.jpg 144w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0512-bx-654x500.jpg 654w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0512-bx-759x580.jpg 759w\" sizes=\"(max-width: 1000px) 100vw, 1000px\" \/><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1000\" height=\"750\" src=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0519-bx.jpg\" alt=\"\" data-id=\"6157\" data-link=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/?attachment_id=6157\" class=\"wp-image-6157\" srcset=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0519-bx.jpg 1000w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0519-bx-300x225.jpg 300w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0519-bx-156x117.jpg 156w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0519-bx-768x576.jpg 768w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0519-bx-500x375.jpg 500w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0519-bx-800x600.jpg 800w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0519-bx-147x110.jpg 147w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0519-bx-667x500.jpg 667w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0519-bx-773x580.jpg 773w\" sizes=\"(max-width: 1000px) 100vw, 1000px\" \/><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1000\" height=\"759\" src=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0537-bx.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-6160\" srcset=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0537-bx.jpg 1000w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0537-bx-300x228.jpg 300w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0537-bx-154x117.jpg 154w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0537-bx-768x583.jpg 768w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0537-bx-500x380.jpg 500w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0537-bx-800x607.jpg 800w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0537-bx-145x110.jpg 145w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0537-bx-659x500.jpg 659w, https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0537-bx-764x580.jpg 764w\" sizes=\"(max-width: 1000px) 100vw, 1000px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"has-text-color has-background has-very-dark-gray-color has-very-light-gray-background-color wp-block-paragraph\"><strong>Jos\u00e9 Carlos Freitas Lemos<\/strong> \u00e9 Arquiteto e Urbanista, doutor em Educa\u00e7\u00e3o, professor da Faculdade de Arquitetura desde 1997, Ministrando disciplinas de ensino de croqui e projeto arquitet\u00f4nico. Seus campos de pesquisa e extens\u00e3o se relacionam a quest\u00f5es de \u00e9tica e est\u00e9tica da alteridade em arquitetura e urbanismo.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nossas hist\u00f3rias s\u00e3o feitas de espectralidades. Constituem um jogo paradoxal em que assombra\u00e7\u00f5es, espectadores e exorcistas se confundem. Acontecimentos e pr\u00e1ticas consideradas mortas obsessivamente retornam. A exposi\u00e7\u00e3o de 18 aquarelas em grande formato no Centro Cultural da UFRGS, apresentada no m\u00eas de dezembro passado, parte do projeto de extens\u00e3o Mem\u00f3ria<span class=\"more-link\"><a href=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/ensaio-marco\/\">Leia mais<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6147,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"page_builder":"","footnotes":"","_ppma_block_editor_authors":""},"categories":[313],"tags":[],"ppma_author":[2938],"class_list":["entry","author-gerente","post-6144","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-ensaio"],"pp_statuses_selecting_workflow":false,"pp_workflow_action":"current","pp_status_selection":"publish","yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.8 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Ensaio | Mar\u00e7o 2020 - Jornal da Universidade<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Reportagens, artigos e entrevistas sobre temas da atualidade e de interesse da comunidade universit\u00e1ria.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/ensaio-marco\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pt_BR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Ensaio | Mar\u00e7o 2020 - Jornal da Universidade\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Reportagens, artigos e entrevistas sobre temas da atualidade e de interesse da comunidade universit\u00e1ria.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/ensaio-marco\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Jornal da Universidade\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/jornaldauniversidadeufrgs\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2020-03-02T10:30:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2020-04-22T17:25:24+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0510-bx.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1000\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"731\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Jornal da Universidade\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@jornaldaufrgs\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@jornaldaufrgs\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"NewsArticle\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ufrgs.br\\\/jornal\\\/ensaio-marco\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ufrgs.br\\\/jornal\\\/ensaio-marco\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Jornal da Universidade\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ufrgs.br\\\/jornal\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/6a4a28aca6862d44478244aebd5cd3d6\"},\"headline\":\"Ensaio | Mar\u00e7o 2020\",\"datePublished\":\"2020-03-02T10:30:00+00:00\",\"dateModified\":\"2020-04-22T17:25:24+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ufrgs.br\\\/jornal\\\/ensaio-marco\\\/\"},\"wordCount\":361,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ufrgs.br\\\/jornal\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ufrgs.br\\\/jornal\\\/ensaio-marco\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.ufrgs.br\\\/jornal\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/02\\\/Fl\u00e1vio-Dutra-0510-bx.jpg\",\"articleSection\":[\"Ensaio\"],\"inLanguage\":\"pt-BR\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ufrgs.br\\\/jornal\\\/ensaio-marco\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ufrgs.br\\\/jornal\\\/ensaio-marco\\\/\",\"name\":\"Ensaio | Mar\u00e7o 2020 - Jornal da Universidade\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ufrgs.br\\\/jornal\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ufrgs.br\\\/jornal\\\/ensaio-marco\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ufrgs.br\\\/jornal\\\/ensaio-marco\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.ufrgs.br\\\/jornal\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/02\\\/Fl\u00e1vio-Dutra-0510-bx.jpg\",\"datePublished\":\"2020-03-02T10:30:00+00:00\",\"dateModified\":\"2020-04-22T17:25:24+00:00\",\"description\":\"Reportagens, artigos e entrevistas sobre temas da atualidade e de interesse da comunidade universit\u00e1ria.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ufrgs.br\\\/jornal\\\/ensaio-marco\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pt-BR\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.ufrgs.br\\\/jornal\\\/ensaio-marco\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pt-BR\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ufrgs.br\\\/jornal\\\/ensaio-marco\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ufrgs.br\\\/jornal\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/02\\\/Fl\u00e1vio-Dutra-0510-bx.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.ufrgs.br\\\/jornal\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/02\\\/Fl\u00e1vio-Dutra-0510-bx.jpg\",\"width\":1000,\"height\":731},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ufrgs.br\\\/jornal\\\/ensaio-marco\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"In\u00edcio\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.ufrgs.br\\\/jornal\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Ensaio | Mar\u00e7o 2020\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ufrgs.br\\\/jornal\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ufrgs.br\\\/jornal\\\/\",\"name\":\"Jornal da Universidade | UFRGS\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ufrgs.br\\\/jornal\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"JU | UFRGS\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.ufrgs.br\\\/jornal\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pt-BR\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ufrgs.br\\\/jornal\\\/#organization\",\"name\":\"Universidade Federal do Rio Grande do Sul\",\"alternateName\":\"UFRGS\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ufrgs.br\\\/jornal\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pt-BR\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ufrgs.br\\\/jornal\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ufrgs.br\\\/jornal\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/07\\\/LOGOS-UFRGS-PRETO_VERMELHO-e1586884311936.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.ufrgs.br\\\/jornal\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/07\\\/LOGOS-UFRGS-PRETO_VERMELHO-e1586884311936.jpg\",\"width\":83,\"height\":64,\"caption\":\"Universidade Federal do Rio Grande do Sul\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ufrgs.br\\\/jornal\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/jornaldauniversidadeufrgs\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/jornaldaufrgs\",\"https:\\\/\\\/www.instagram.com\\\/ufrgs.jornal\\\/\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ufrgs.br\\\/jornal\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/6a4a28aca6862d44478244aebd5cd3d6\",\"name\":\"Jornal da Universidade\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Ensaio | Mar\u00e7o 2020 - Jornal da Universidade","description":"Reportagens, artigos e entrevistas sobre temas da atualidade e de interesse da comunidade universit\u00e1ria.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/ensaio-marco\/","og_locale":"pt_BR","og_type":"article","og_title":"Ensaio | Mar\u00e7o 2020 - Jornal da Universidade","og_description":"Reportagens, artigos e entrevistas sobre temas da atualidade e de interesse da comunidade universit\u00e1ria.","og_url":"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/ensaio-marco\/","og_site_name":"Jornal da Universidade","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/jornaldauniversidadeufrgs","article_published_time":"2020-03-02T10:30:00+00:00","article_modified_time":"2020-04-22T17:25:24+00:00","og_image":[{"width":1000,"height":731,"url":"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0510-bx.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Jornal da Universidade","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@jornaldaufrgs","twitter_site":"@jornaldaufrgs","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"NewsArticle","@id":"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/ensaio-marco\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/ensaio-marco\/"},"author":{"name":"Jornal da Universidade","@id":"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/#\/schema\/person\/6a4a28aca6862d44478244aebd5cd3d6"},"headline":"Ensaio | Mar\u00e7o 2020","datePublished":"2020-03-02T10:30:00+00:00","dateModified":"2020-04-22T17:25:24+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/ensaio-marco\/"},"wordCount":361,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/ensaio-marco\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0510-bx.jpg","articleSection":["Ensaio"],"inLanguage":"pt-BR"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/ensaio-marco\/","url":"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/ensaio-marco\/","name":"Ensaio | Mar\u00e7o 2020 - Jornal da Universidade","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/ensaio-marco\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/ensaio-marco\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0510-bx.jpg","datePublished":"2020-03-02T10:30:00+00:00","dateModified":"2020-04-22T17:25:24+00:00","description":"Reportagens, artigos e entrevistas sobre temas da atualidade e de interesse da comunidade universit\u00e1ria.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/ensaio-marco\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pt-BR","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/ensaio-marco\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pt-BR","@id":"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/ensaio-marco\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0510-bx.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Fl\u00e1vio-Dutra-0510-bx.jpg","width":1000,"height":731},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/ensaio-marco\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"In\u00edcio","item":"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Ensaio | Mar\u00e7o 2020"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/#website","url":"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/","name":"Jornal da Universidade | UFRGS","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/#organization"},"alternateName":"JU | UFRGS","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pt-BR"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/#organization","name":"Universidade Federal do Rio Grande do Sul","alternateName":"UFRGS","url":"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pt-BR","@id":"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/LOGOS-UFRGS-PRETO_VERMELHO-e1586884311936.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/LOGOS-UFRGS-PRETO_VERMELHO-e1586884311936.jpg","width":83,"height":64,"caption":"Universidade Federal do Rio Grande do Sul"},"image":{"@id":"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/jornaldauniversidadeufrgs","https:\/\/x.com\/jornaldaufrgs","https:\/\/www.instagram.com\/ufrgs.jornal\/"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/#\/schema\/person\/6a4a28aca6862d44478244aebd5cd3d6","name":"Jornal da Universidade"}]}},"authors":[{"term_id":2938,"user_id":1,"is_guest":0,"slug":"gerente","display_name":"Jornal da Universidade","avatar_url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/7c510a0d13cfecf157c5c86a7638df0b9d56cd6c87edb3add556172fee3e1f61?s=96&d=mm&r=g","avatar_alt":"","avatar_decorative":"","author_category":"","user_url":"","last_name":"","first_name":"","job_title":"","description":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6144","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6144"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6144\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6147"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6144"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6144"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6144"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ufrgs.br\/jornal\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=6144"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}